सहानुभूती पत्रकारांना एआयला हरवण्यास मदत करू शकते: रामनाथ गोएंका पुरस्कारांमध्ये राष्ट्रपती मुर्मू

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी बुधवारी यावर भर दिला की, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) संधी आणि आव्हाने दोन्ही सादर करून विविध क्षेत्रांना विस्कळीत करत असली तरी, मानवी मूल्यांवर आधारित पत्रकारितेची जागा ते कधीही घेऊ शकत नाही.

“यंत्रांनी आधीच अहवालांचे संकलन आणि संपादन करण्यास सुरुवात केली आहे. तो दिवस कदाचित दूर नसेल जेव्हा ते पत्रकारांद्वारे पारंपारिकपणे केली जाणारी बहुतेक कामे हाताळू शकतील. तथापि, त्यांच्याकडे सहानुभूतीची कमतरता आहे – आणि पत्रकारांना एआयपेक्षा पुढे राहण्यास मदत करणारा हा प्रमुख घटक असेल. मानवी मूल्यांवर आधारित पत्रकारिता कधीही नामशेष होणार नाही,” असे राष्ट्रपतींनी १९ व्या रामनाथ गोएंका पत्रकारिता पुरस्कार सोहळ्यात सांगितले.

निरोगी लोकशाहीसाठी मुक्त आणि निष्पक्ष पत्रकारितेचे महत्त्व अधोरेखित करताना, राष्ट्रपती मुर्मू यांनी नमूद केले की सुज्ञ नागरिकांशिवाय, लोकशाही प्रक्रिया त्यांचे खरे सार गमावतात.

त्यांनी यावर भर दिला की बातम्या व्यवसायाच्या वाढीसाठी नवीन कल्पनांनी भरलेले एक समृद्ध न्यूजरूम आवश्यक आहे. गुणवत्ता आणि अचूकता सुनिश्चित करण्यासाठी कठोर संशोधनाची आवश्यकता अधोरेखित करताना, त्यांनी दिवंगत रामनाथ गोएंका यांच्या मीडिया ग्रुपचे प्रमुख प्रकाशन द इंडियन एक्सप्रेसचे उत्तम उदाहरण म्हणून कौतुक केले.

पत्रकारितेच्या आत्म्याला बळकटी देण्याची गरज अधोरेखित करताना, राष्ट्रपतींनी माध्यम संस्थांना जमिनीवरील वृत्तांकन संस्कृतीला चालना देण्यासाठी अधिक गुंतवणूक करण्याचे आवाहन केले.

माध्यमांच्या विकसित होत असलेल्या व्यवसाय मॉडेल्सचा विचार करताना, त्यांनी असे निदर्शनास आणून दिले की पूर्वी वर्तमानपत्रे आणि मासिके दर्जेदार वृत्तांकन आणि विश्लेषण देण्यावर भर देत असत, ज्यामुळे वाचकसंख्या वाढली आणि जाहिरातदारांना एक मजबूत व्यासपीठ मिळाले. तथापि, अलिकडच्या काळात, अनेक हायब्रिड मॉडेल्सनी त्यांची जागा घेतली आहे.

राष्ट्रपतींनी डीप फेक आणि एआयच्या इतर दुर्भावनापूर्ण वापरांमुळे निर्माण होणाऱ्या धोक्याबद्दल चिंता व्यक्त केली आणि सर्व नागरिकांना, विशेषतः तरुण पिढीला या धोक्यांबद्दल संवेदनशील करण्याची गरज अधोरेखित केली.

राष्ट्रपती मुर्मू यांनी नमूद केले की रामनाथ गोएंका पुरस्कार केवळ पत्रकारितेतील उत्कृष्टतेचा गौरव करत नाहीत तर द इंडियन एक्सप्रेस समूहाचे संस्थापक आणि भारतीय माध्यमांमधील एक उत्तुंग व्यक्तिमत्व असलेल्या रामनाथ गोएंका यांच्या वारशाचा सन्मान देखील करतात.

“स्वातंत्र्यापूर्वी आणि नंतरही ते प्रेस स्वातंत्र्यासाठी ठाम राहिले. आणीबाणीच्या काळात त्यांच्या वृत्तपत्राने झुकण्यास नकार दिला. त्यांनी प्रकाशित केलेले कोरे संपादकीय स्वातंत्र्य प्रेसचे एक शक्तिशाली प्रतीक आणि लोकशाही हक्कांच्या पुनर्संचयनासाठी आशेचा किरण बनले. गोएंकाजींचे धैर्य स्वातंत्र्य चळवळीतून त्यांनी आत्मसात केलेल्या मूल्यांमुळे घडले,” ती म्हणाली.

“गोएंकाजींसाठी, सेवेची कल्पना पत्रकारितेच्या पलीकडे विस्तारली. राष्ट्रपित्याशी असलेले त्यांचे संबंध विविध सामाजिक कार्यांप्रती त्यांची वचनबद्धता देखील प्रतिबिंबित करतात,” ती पुढे म्हणाली.

रामनाथ गोएंका फाउंडेशनने २००६ पासून दरवर्षी दिले जाणारे हे पुरस्कार – शोध पत्रकारिता, क्रीडा, राजकारण आणि सरकार, पुस्तके, वैशिष्ट्ये आणि प्रादेशिक भाषांमधील १३ श्रेणींमधील प्रिंट, डिजिटल आणि ब्रॉडकास्ट पत्रकारांच्या उत्कृष्ट योगदानाचा सन्मान करतात.

-IANS