दर १२ वर्षांनी आयोजित होणारा नाशिक कुंभमेळा हा भारतातील सर्वात मोठा आणि महत्त्वाचा धार्मिक मेळावा आहे. लाखो भाविकांना सुरळीत आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या समृद्ध अनुभव मिळावा यासाठी राज्य सरकार स्वच्छता, गर्दी व्यवस्थापन, पायाभूत सुविधा विकास आणि सुरक्षितता यासारख्या प्रमुख क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करत आहे. रसद आणि अंमलबजावणीबाबत पुढील निर्णय येत्या काही महिन्यांत अंतिम होण्याची अपेक्षा आहे.
सिंहस्थ महापर्व कधी सुरू होईल?
पवित्र सिंहस्थ महापर्वाची अधिकृत सुरुवात शनिवार, ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दुपारी १२:०२ वाजता साधुग्राम, रामकुंड, पंचवटी येथे ध्वजारोहणाने होईल. या शुभ प्रसंगी, नगर प्रदक्षिणा देखील आयोजित केली जाईल.
मुख्य धार्मिक तारखा आणि मुख्य पवित्र स्नान दिवस (पर्व स्नान)
आखाडा ध्वजारोहण: शनिवार, 24 जुलै 2027 (आषाढ कृष्ण पंचमी)
पहिले अमृत स्नान: गुरुवार, २९ जुलै २०२७ (आषाढ कृष्ण एकादशी)
दुसरे अमृतस्नान (महाकुंभ स्नान): सोमवार, 2 ऑगस्ट 2027 (सोमवती अमावस्या)
तिसरा अमृतस्नान: पुढील टप्प्यात तारखा जाहीर केल्या जातील
इतर महत्त्वाच्या पर्वस्नान तारखा-
ऋषी पंचमी: 5 सप्टेंबर 2027
भाद्रपद शुक्ल एकादशी: 11 सप्टेंबर 2027
भाद्रपद पौर्णिमा: 15 सप्टेंबर 2027
अश्विन शुक्ल एकादशी आणि पौर्णिमा: 11 आणि 15 ऑक्टोबर 2027
कार्तिक शुक्ल एकादशी आणि पौर्णिमा: 10 आणि 14 नोव्हेंबर 2027
गंगा दसरा उत्सव: 25 मे ते 2 जून 2028
महा शिवरात्री: २७ फेब्रुवारी २०२८
वसंत पंचमी: १ फेब्रुवारी २०२८
मौनी अमावस्या : २६ जानेवारी २०२८
गंगा-गोदावरी उत्सव आणि समारोप
गंगा-गोदावरी उत्सव: फेब्रुवारी 8, 2028
सिंहस्थ समारोप: 20 फेब्रुवारी 2028, दुपारी 3:36 वाजता
नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर येथे होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी २०२७ मध्ये व्यापक तयारी सुरू असल्याची घोषणा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी रविवारी (१ जून) केली. सर्व १३ प्रमुख आखाड्यांच्या प्रतिनिधींसह धार्मिक नेते, संत आणि पुजारी यांच्या उच्चस्तरीय बैठकीनंतर ही घोषणा करण्यात आली.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितले की, “येत्या कुंभमेळ्याच्या संदर्भात एक बैठक आयोजित करण्यात आली होती, ज्यामध्ये १३ आखाड्यांचे प्रमुख आणि इतर धार्मिक मान्यवर उपस्थित होते. यावेळी, मेळ्याचा कालावधी वाढवला जाईल, ज्यामुळे भाविकांना अनेक महत्त्वपूर्ण ‘अमृत स्नान’ तारखा आणि पवित्र उत्सव पाहता येतील.”
पर्यावरणीय शाश्वततेसाठी सरकारची वचनबद्धता अधोरेखित करताना, मुख्यमंत्री म्हणाले की गोदावरी नदीचा अखंड आणि स्वच्छ प्रवाह सुनिश्चित करण्यासाठी एक समर्पित योजना तयार करण्यात आली आहे. “नदी स्वच्छता आणि पायाभूत सुविधांशी संबंधित कामांसाठी २००० कोटी रुपयांचे बजेट राखून ठेवण्यात आले आहे. आमचे ध्येय एक दिव्य आणि भव्य कुंभमेळा आयोजित करणे आहे,” असे ते पुढे म्हणाले.
मार्चच्या सुरुवातीला, महाराष्ट्राचे जलसंपदा आणि आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री गिरीश महाजन यांनी २०२७ च्या कुंभमेळ्याच्या तयारीचा आढावा घेतला आणि सूचित केले की सरकार धार्मिक पवित्र स्नानासाठी नवीन ठिकाण ओळखण्याची शक्यता देखील शोधत आहे.
