भारतीय नौदलात ‘निस्तार’ हे पहिले स्वदेशी डायव्हिंग सपोर्ट जहाज सामील झाले

मंगळवारी भारतीय नौदलाने त्यांच्या पहिल्या स्वदेशी डिझाइन आणि निर्मित डायव्हिंग सपोर्ट व्हेसल (DSV), निस्तारचा समावेश केला. विशाखापट्टणम येथे झालेल्या एका समारंभात हिंदुस्तान शिपयार्ड लिमिटेडने हे जहाज औपचारिकपणे सुपूर्द केले.

इंडियन रजिस्टर ऑफ शिपिंग (IRS) च्या वर्गीकरण नियमांनुसार बांधलेले, निस्तार हे खोल समुद्रात डायव्हिंग आणि बचाव कार्य करण्यासाठी सुसज्ज असलेले एक अत्यंत विशेष युद्धनौका आहे – ही एक प्रगत क्षमता आहे जी जागतिक स्तरावर फक्त काही निवडक नौदलांकडे आहे.

संस्कृतमधून आलेले निस्तार हे नाव मुक्ती, बचाव किंवा मोक्ष असा होतो. हे जहाज ११८ मीटर लांबीचे आहे आणि जवळजवळ १०,००० टन वजन विस्थापित करते. अत्याधुनिक डायव्हिंग उपकरणांसह डिझाइन केलेले, निस्तार ३०० मीटर खोलीपर्यंत खोल समुद्रात संतृप्त डायव्हिंग ऑपरेशन करू शकते. याव्यतिरिक्त, त्यात एक साइड डायव्हिंग स्टेज आहे जो ७५ मीटर खोलपर्यंत डायव्हिंग मोहिमांना समर्थन देतो.

या जहाजाची एक महत्त्वाची भूमिका म्हणजे डीप सबमर्जन्स रेस्क्यू व्हेसल (DSRV) साठी “मदर शिप” म्हणून काम करणे, जे पाणबुडीच्या आपत्कालीन परिस्थितीत कर्मचाऱ्यांना वाचवण्यासाठी आणि बाहेर काढण्यासाठी जबाबदार आहे. हे जहाज प्रगत रिमोटली ऑपरेटेड व्हेईकल्स (ROVs) ने सुसज्ज आहे, ज्यामुळे समुद्रसपाटीपासून १००० मीटर खाली असलेल्या गोताखोरांना देखरेख आणि बचाव कार्यांना अनुमती मिळते.

अंदाजे ७५% स्वदेशी सामग्रीसह, निस्टारची यशस्वी डिलिव्हरी ही भारतीय नौदलाच्या संरक्षण उत्पादनात आत्मनिर्भरतेच्या प्रवासात एक उल्लेखनीय कामगिरी आहे.