मेरी ब्रुंको, फ्रेड रॅम्सडेल आणि शिमोन साकागुची यांना २०२५ चा नोबेल वैद्यक पुरस्कार

पुरस्कार देणाऱ्या संस्थेने सोमवारी सांगितले की, मेरी ब्रुंको, फ्रेड रॅम्सडेल आणि शिमोन साकागुची या शास्त्रज्ञांना “परिधीय रोगप्रतिकारक सहनशीलतेबद्दलच्या त्यांच्या शोधांसाठी” २०२५ चा शरीरक्रियाशास्त्र किंवा औषधातील नोबेल पुरस्कार मिळाला आहे.

स्वीडनच्या कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूट मेडिकल युनिव्हर्सिटीच्या नोबेल असेंब्लीद्वारे वैद्यकशास्त्रातील विजेत्यांची निवड केली जाते आणि त्यांना ११ दशलक्ष स्वीडिश क्राउन ($१.२ दशलक्ष) ची बक्षीस रक्कम तसेच स्वीडनच्या राजाने दिलेले सुवर्णपदक दिले जाते.

“त्यांच्या शोधांनी संशोधनाच्या एका नवीन क्षेत्राचा पाया घातला आहे आणि कर्करोग आणि स्वयंप्रतिकार रोगांसारख्या नवीन उपचारांच्या विकासाला चालना दिली आहे,” असे पुरस्कार देणाऱ्या संस्थेने एका निवेदनात म्हटले आहे.

डायनामाइटचे शोधक आणि एक श्रीमंत उद्योजक अल्फ्रेड नोबेल यांच्या इच्छेनुसार नोबेल पुरस्कारांची स्थापना करण्यात आली.  १९०१ पासून विज्ञान, साहित्य आणि शांती क्षेत्रातील उल्लेखनीय योगदानासाठी त्यांना पुरस्कार दिले जात आहेत, ज्यामध्ये प्रामुख्याने महायुद्धांदरम्यान काही अडथळे आले.

अर्थशास्त्र पुरस्कार नंतर जोडण्यात आला आणि स्वीडनची मध्यवर्ती बँक, रिक्सबँक या संस्थेकडून निधी दिला जातो.

विजेत्यांची निवड विविध संस्थांमधील तज्ज्ञ समित्यांद्वारे केली जाते. सर्व पुरस्कार स्टॉकहोममध्ये दिले जातात, शांती पुरस्कार वगळता, जो ओस्लोमध्ये दिला जातो – नोबेलच्या हयातीत स्वीडन आणि नॉर्वे यांच्यातील राजकीय संघटनेचा संभाव्य वारसा.

शरीरक्रियाशास्त्र किंवा वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराच्या भूतकाळातील प्राप्तकर्त्यांमध्ये अलेक्झांडर फ्लेमिंगसारखे प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ समाविष्ट आहेत, ज्यांना पेनिसिलिन शोधण्यासाठी १९४५ चा पुरस्कार मिळाला होता. अलिकडच्या वर्षांत, या पुरस्काराने प्रमुख प्रगती ओळखली आहे, ज्यामध्ये कोविड-१९ लसींचा विकास सक्षम करणाऱ्यांचा समावेश आहे.

गेल्या वर्षीचा वैद्यकीय पुरस्कार अमेरिकन शास्त्रज्ञ व्हिक्टर अ‍ॅम्ब्रोस आणि गॅरी रुवकुन यांना मायक्रोआरएनएचा शोध लावल्याबद्दल आणि बहुपेशीय जीव कसे वाढतात आणि जगतात यामध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका आहे, ज्यामुळे पेशी वेगवेगळ्या प्रकारांमध्ये कसे विशेषज्ञ होतात हे स्पष्ट करण्यास मदत होते.

परंपरेनुसार वैद्यकशास्त्र वार्षिक नोबेल पुरस्कारांना सुरुवात करते, जे कदाचित विज्ञान, साहित्य, शांतता आणि अर्थशास्त्रातील सर्वात प्रतिष्ठित पुरस्कार आहेत आणि उर्वरित पुरस्कार येत्या काही दिवसांत जाहीर केले जातील.

त्यांच्या स्थापनेनंतर एक शतकाहून अधिक काळानंतर, नोबेल पुरस्कार परंपरेत रमलेले आहेत. पुरस्कारांचा समारोप स्वीडन आणि नॉर्वेच्या राजघराण्यातील लोकांच्या उपस्थितीत समारंभात होतो आणि त्यानंतर १० डिसेंबर रोजी – अल्फ्रेड नोबेलच्या मृत्युच्या वर्धापनदिनानिमित्त – भव्य मेजवानी आयोजित केल्या जातात.