एआय प्रभावावरील नवी दिल्लीच्या घोषणेला ८८ देश आणि आंतरराष्ट्रीय संघटनांनी मान्यता दिली

शनिवारी येथे झालेल्या मेगा ‘एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६’ चा समारोप नवी दिल्लीतील एआय इम्पॅक्टवरील घोषणापत्राच्या स्वीकाराने झाला, ज्याला ८८ देश आणि आंतरराष्ट्रीय संघटनांनी मान्यता दिली – कृत्रिम बुद्धिमत्तेवरील जागतिक सहकार्यात एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.

आर्थिक वाढ आणि सामाजिक कल्याणासाठी एआयचा वापर करण्याबाबत व्यापक जागतिक सहमती ही घोषणापत्र प्रतिबिंबित करते.

“सर्वजन हिताय, सर्वजन सुखाय” (सर्वांसाठी कल्याण, सर्वांसाठी आनंद) या तत्त्वाचे मार्गदर्शन करून, ही घोषणापत्रे अधोरेखित करते की एआयचे फायदे मानवतेमध्ये समान रीतीने सामायिक केले पाहिजेत.

ते आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि बहु-भागधारकांच्या सहभागाला बळकटी देण्यावर, राष्ट्रीय सार्वभौमत्वाचा आदर करण्यावर आणि सुलभ आणि विश्वासार्ह चौकटींद्वारे एआयला पुढे नेण्यावर भर देते.

ही घोषणापत्र सात प्रमुख स्तंभांभोवती रचली गेली आहे, जी जागतिक एआय सहकार्याचा पाया तयार करते.

हे आहेत – एआय संसाधनांचे लोकशाहीकरण; आर्थिक वाढ आणि सामाजिक कल्याण; सुरक्षित आणि विश्वासार्ह एआय; विज्ञानासाठी एआय; सामाजिक सक्षमीकरणासाठी प्रवेश; मानवी भांडवल विकास; आणि लवचिक, कार्यक्षम आणि नाविन्यपूर्ण एआय प्रणाली.

या घोषणापत्रात आर्थिक परिवर्तन घडवून आणण्यात एआयची भूमिका; ओपन-सोर्स आणि सुलभ एआय परिसंस्थांचे महत्त्व; ऊर्जा-कार्यक्षम एआय पायाभूत सुविधांची आवश्यकता; विज्ञान, प्रशासन आणि सार्वजनिक सेवा वितरणात एआयची भूमिका वाढवणे; आणि जागतिक सहकार्य मजबूत करणे यावर प्रकाश टाकण्यात आला आहे.

“मजबूत डिजिटल पायाभूत सुविधा आणि अर्थपूर्ण आणि परवडणारी कनेक्टिव्हिटी ही एआय तैनात करण्यासाठी आणि त्याची पूर्ण क्षमता उघड करण्यासाठी पूर्वअट आहेत,” असे त्यात म्हटले आहे.

“वसुधैव कुटुंबकम” (जग एक कुटुंब आहे) या तत्त्वाने प्रेरित होऊन, “आम्ही एआय संसाधनांची परवडणारी क्षमता आणि प्रवेश वाढविण्याचे महत्त्व ओळखतो जे सर्व देशांना त्यांच्या नागरिकांच्या फायद्यासाठी एआय विकसित करण्यास, स्वीकारण्यास आणि तैनात करण्यास सक्षम करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण असेल”.

“या परिणामासाठी, आम्ही एआयच्या लोकशाही प्रसाराच्या चार्टरची नोंद एक स्वयंसेवी आणि गैर-बंधनकारक चौकट म्हणून घेतो जे मूलभूत एआय संसाधनांमध्ये प्रवेश वाढवते, स्थानिक पातळीवर संबंधित नवोपक्रमांना समर्थन देते आणि राष्ट्रीय कायद्यांचा आदर करताना लवचिक एआय परिसंस्था मजबूत करते,” असे त्यात म्हटले आहे.

पुढे म्हटले आहे की सुरक्षित, विश्वासार्ह आणि मजबूत एआय पुढे नेणे हे विश्वास निर्माण करण्यासाठी आणि सामाजिक आणि आर्थिक फायद्यांना जास्तीत जास्त वाढवण्यासाठी पायाभूत आहे.

“आम्हाला हे मान्य आहे की एआय संशोधन पायाभूत सुविधांमधील संरचनात्मक अडथळे दूर करणे आणि त्यांची उपलब्धता वाढवणे यामुळे देशांमध्ये वैज्ञानिक संशोधन आणि विकासात एआयचा वापर वाढू शकतो. आंतरराष्ट्रीय वैज्ञानिक सहकार्य अद्वितीय कौशल्य, दृष्टीकोन आणि संसाधने आणून संशोधन आणि विकासात एआयची क्षमता उघड करू शकते,” असे त्यात म्हटले आहे.

“आम्हाला हे मान्य आहे की एआय इम्पॅक्ट समिट आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि बहु-भागधारक दृष्टिकोन मजबूत करण्यास योगदान देईल जेणेकरून सामायिक प्राधान्ये तसेच ऐच्छिक आणि बंधनकारक नसलेली मार्गदर्शक तत्त्वे आणि तत्त्वे पुढे नेली जातील, ज्यामुळे मानवतेसाठी समृद्ध भविष्य सुनिश्चित करण्यासाठी एआयला प्रोत्साहन मिळू शकेल,” असे त्यात नमूद केले आहे.

—IANS