भारतात कॅन्सरची (कर्करोग) वाढती प्रकरणे ही चिंतेची बाब बनली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, भारतातील कॅन्सरची मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. तंबाखू आणि धूम्रपान (सर्वात मोठे कारण)
भारतात कर्करोगाच्या एकूण प्रकरणांपैकी जवळपास ३०% ते ४०% प्रकरणे एकट्या तंबाखूमुळे होतात.
- धूम्ररहित तंबाखू: गुटखा, मावा, खैनी, पान मसाला आणि तंबाखू चघळल्यामुळे मुखाचा (Oral Cancer) आणि गळ्याचा कॅन्सर होतो. भारतात मुखाच्या कॅन्सरचे प्रमाण जगात सर्वाधिक आहे.
- धूम्रपान: सिगारेट, बिडी आणि हुक्का ओढल्यामुळे फुफ्फुस, अन्ननलिका आणि मूत्राशयाचा कॅन्सर होतो.
२. बिघडलेली जीवनशैली आणि आहार
- अयोग्य आहार: अति-प्रक्रिया केलेले पदार्थ (Processed food), जास्त साखर, मीठ आणि लाल मांस (Red meat) खाण्यामुळे पोटाचा आणि कोलनचा कॅन्सर होऊ शकतो. आहारात फळे आणि पालेभाज्यांचा अभाव हे देखील एक कारण आहे.
- लठ्ठपणा: शरीराचे वाढलेले वजन हे स्तन, किडनी आणि स्वादुपिंडाच्या कॅन्सरला निमंत्रण देते.
- शारीरिक हालचालींचा अभाव: व्यायामाचा अभाव आणि तासनतास बसून काम केल्यामुळे कॅन्सरचा धोका वाढतो.
३. मद्यपान (Alcohol)
मद्यपानामुळे यकृत (Liver), स्तन आणि अन्ननलिकेच्या कॅन्सरचा धोका वाढतो. तंबाखू आणि दारू एकत्र घेतल्यास हा धोका कित्येक पटीने वाढतो.
४. संसर्ग (Infections)
भारतात काही विशिष्ट संसर्गांमुळे कॅन्सर होण्याचे प्रमाण मोठे आहे:
- HPV (Human Papillomavirus): महिलांमध्ये गर्भाशयाच्या मुखाचा (Cervical Cancer) कॅन्सर होण्याचे हे प्रमुख कारण आहे.
- Hepatitis B & C: यामुळे यकृताचा कॅन्सर होऊ शकतो.
- H. pylori: या जीवाणूमुळे पोटाच्या कॅन्सरचा धोका वाढतो.
५. पर्यावरणीय घटक आणि प्रदूषण
- हवा प्रदूषण: वाढत्या प्रदूषणामुळे धूम्रपान न करणाऱ्या व्यक्तींमध्येही फुफ्फुसाच्या कॅन्सरचे प्रमाण वाढत आहे.
- कीटकनाशके: शेतीमध्ये वापरली जाणारी रासायनिक कीटकनाशके अन्नाद्वारे शरीरात गेल्याने कॅन्सरचा धोका निर्माण होतो.
- औद्योगिक रसायने: आर्सेनिक, एस्बेस्टॉस आणि बेंझिन सारख्या रसायनांच्या संपर्कात आल्यामुळे विविध प्रकारचे कॅन्सर होऊ शकतात.
६. अनुवांशिकता (Genetics)
केवळ ५% ते १०% कॅन्सर हे अनुवांशिक असतात, म्हणजे ते कुटुंबातील पिढ्यानपिढ्या जनुकांमार्फत (उदा. BRCA1, BRCA2 जीन्स) पुढे येतात.
महत्त्वाची टीप: कॅन्सरची लक्षणे सुरुवातीच्या टप्प्यात ओळखल्यास आणि वेळेवर उपचार घेतल्यास हा आजार पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. नियमित आरोग्य तपासणी आणि निरोगी जीवनशैली हाच यावर सर्वोत्तम बचाव आहे.
