राज्य सरकारने (५ जून २०२६ रोजी) मराठा समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी एक मोठा निर्णय घेतला आहे. मनोज जरांगे पाटील यांच्या आंदोलनानंतर, इतर मागासवर्गीय (OBC) समाजाला मिळणाऱ्या शैक्षणिक सवलतींच्या धर्तीवर मराठा समाजासाठी सुद्धा ८ कल्याणकारी योजना/सवलती लागू करण्याचा अधिकृत शासन निर्णय (GR) जारी केला आहे.
या योजनेचा मुख्य उद्देश मराठा समाजातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण आणि रोजगाराच्या समान संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे.
त्या ८ महत्त्वाच्या योजना आणि सवलती खालीलप्रमाणे आहेत:
१. शालांत परीक्षोत्तर शिष्यवृत्ती योजना (Post-Matric Scholarship)
दहावीच्या परीक्षेनंतर उच्च शिक्षण (११ वी, १२ वी आणि पुढील शिक्षण) घेणाऱ्या मराठा समाजातील विद्यार्थ्यांना आता ओबीसी विद्यार्थ्यांप्रमाणेच शालांत परीक्षोत्तर शिष्यवृत्तीचा लाभ मिळणार आहे.
२. माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिष्यवृत्ती योजना
इयत्ता नववी ते बारावीपर्यंत शिक्षण घेणाऱ्या मराठा समाजातील गरजू व पात्र विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत म्हणून ही शिष्यवृत्ती लागू करण्यात आली आहे.
३. शैक्षणिक शुल्काची प्रतिपूर्ती (Fee Reimbursement)
उच्च व व्यावसायिक शिक्षणासाठी लागणाऱ्या विविध शैक्षणिक शुल्काची (ट्युशन फी आणि इतर शुल्क) रक्कम शासन थेट विद्यार्थ्यांच्या खात्यात किंवा महाविद्यालयाला परत (प्रतिपूर्ती) करणार आहे. यामध्ये ओबीसी विद्यार्थ्यांप्रमाणे इतर १६ महत्त्वाच्या बाबींच्या खर्चाचा समावेश आहे.
४. परराज्यात शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना लाभ
महाराष्ट्रातील जे मराठा विद्यार्थी राज्याबाहेरील अनुदानित (Aided) किंवा विनाअनुदानित (Unaided) व्यावसायिक अभ्यासक्रमांना (Professional Courses) प्रवेश घेतील, त्यांनाही या शैक्षणिक योजनांचा आणि सवलतींचा पूर्ण लाभ दिला जाईल.
५. सर्व व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी पात्रता
ओबीसी प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना ज्या-ज्या व्यावसायिक व तांत्रिक अभ्यासक्रमांसाठी शैक्षणिक सवलती आणि सुविधा मिळतात, त्या सर्व अभ्यासक्रमांसाठी आता मराठा समाजातील विद्यार्थीही पात्र ठरतील.
६. संस्थास्तरावरील (Institutional Level) प्रवेशांना सवलत
केंद्रीय प्रवेश प्रक्रिया (CAP Round) पूर्ण झाल्यानंतर महाविद्यालयांमध्ये रिक्त राहिलेल्या जागांवर ज्या मराठा विद्यार्थ्यांनी ‘संस्थास्तरावर’ (Institute Level) प्रवेश घेतला आहे, त्यांनाही ओबीसी विद्यार्थ्यांप्रमाणे सर्व शैक्षणिक सवलती लागू राहतील.
७. वाहन चालक आणि वाहक प्रशिक्षण योजना
मराठा समाजातील तरुणांना रोजगाराच्या आणि स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी विशेष मोटार वाहन चालक (Driver) आणि वाहक (Conductor) प्रशिक्षण दिले जाणार आहे.
८. भविष्यातील सवलती आपोआप लागू होणार (सर्वात महत्त्वाचा नियम)
या नियमानुसार, यापुढे भविष्यात ओबीसी प्रवर्गासाठी शासनाकडून ज्या काही नवीन शैक्षणिक सवलती किंवा सोयी-सुविधा जाहीर केल्या जातील, त्या कोणत्याही स्वतंत्र आदेशाशिवाय मराठा समाजालाही आपोआप लागू होतील.
विशेष नोंद: या निर्णयासोबतच सरकारने कुणबी प्रमाणपत्र मिळवण्यासाठीची कार्यपद्धती (SOP) देखील अंतिम केली आहे, जेणेकरून पात्र नागरिकांना कागदपत्रे मिळवणे सोपे जाईल.




