सोमवारी राष्ट्रपती भवनात झालेल्या संरक्षण पदग्रहण समारंभ २०२६ (पहिला टप्पा) मध्ये राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी भारताचे प्रतिष्ठित शौर्य पुरस्कार प्रदान केले. सशस्त्र दल, केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल आणि इतर सुरक्षा यंत्रणांमधील जवानांनी केलेल्या असाधारण शौर्याच्या कार्याची दखल घेऊन हे पुरस्कार देण्यात आले.
याप्रसंगी उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह उपस्थित होते.
हे पुरस्कार जम्मू आणि काश्मीर, ईशान्य भारत आणि देशाच्या सीमांवर दहशतवाद, बंडखोरी आणि शत्रूच्या धोक्यांविरुद्ध भारताच्या सुरू असलेल्या लढ्याचे प्रतिबिंब आहेत, तसेच हवाई दल, सागरी कारवाया आणि मानवतावादी मोहिमांमधील असाधारण शौर्याच्या कार्यालाही मान्यता देतात.
शौर्य चक्र प्राप्तकर्त्यांमध्ये मेजर आशिष कुमार यांचा समावेश होता, ज्यांच्या नोव्हेंबर २०२४ मध्ये अनंतनाग येथील दीर्घकाळ चाललेल्या दहशतवादविरोधी कारवाईतील नेतृत्वामुळे ‘कॅटेगरी ए++’ च्या एका दहशतवादीसह दोन दहशतवादी ठार झाले. श्रीनगरच्या खन्यार भागात झालेल्या समोरासमोरच्या लढाईत अनेक गोळ्या लागून आणि स्प्लिंटर लागून जखमी होऊनही एका परदेशी दहशतवाद्याला ठार मारल्याबद्दल कॉन्स्टेबल संजय तिवारी आणि कॉन्स्टेबल फदा हुसेन दार यांचा सन्मान करण्यात आला.
असिस्टंट कमांडंट मोहम्मद शफीक, लेफ्टनंट कमांडर सूरज प्रहार, राम गोयल आणि कॉन्स्टेबल सद्दाम हुसेन यांना बांदीपोरा येथील ‘ऑपरेशन चुंतावाडी’मधील त्यांच्या शौर्याबद्दल गौरविण्यात आले, जिथे सुरक्षा दलांच्या समन्वित कारवाईमुळे सशस्त्र दहशतवाद्यांचा खात्मा झाला. शत्रूच्या तीव्र गोळीबारात त्यांनी दाखवलेल्या धैर्यामुळेच हे ऑपरेशन यशस्वी झाले.
मणिपूरच्या जिरीबाम जिल्ह्यात झालेल्या मोठ्या बंडखोर हल्ल्याला धैर्याने प्रत्युत्तर देत १० सशस्त्र बंडखोरांना ठार मारण्यास मदत केल्याबद्दल असिस्टंट कमांडंट विपिन विल्सन यांना शौर्यचक्र प्रदान करण्यात आले. भारत-म्यानमार सीमेवर घुसखोरीविरोधी कारवाईदरम्यान केलेल्या निर्भय कामगिरीबद्दल रायफलमन भोज राम साहू यांचा सन्मान करण्यात आला, तर विंग कमांडर अभिमन्यू सिंग यांना गंभीर दुखापत होऊनही, हवेत असताना विमानाचे छत पूर्णपणे निकामी झाल्यानंतर लढाऊ विमान सुरक्षितपणे परत मिळवल्याबद्दल गौरविण्यात आले.
यशस्वी दहशतवादविरोधी कारवायांसाठी इतर अनेक लष्करी जवानांना पुरस्कार प्रदान करण्यात आले. मेजर भार्गव कलिता यांनी एका अचूक हल्ल्यात एका कुख्यात ‘कॅटेगरी ए++’ दहशतवाद्याला ठार केले. मेजर लेशांगथेम दीपक सिंग यांनी एका बचाव मोहिमेचे नेतृत्व करून अपहरण झालेल्या नागरिकाची सुटका केली आणि बंडखोरांना निष्प्रभ केले. मेजर अंशुल बाल्टू यांनी आसाममधील एका भीषण चकमकीत विलक्षण शौर्य दाखवले, तर मेजर शिवकांत यादव यांनी शोपियानमधील एका अत्यंत जोखमीच्या कारवाईत एका दहशतवाद्याला ठार केले.
जम्मू आणि काश्मीर तसेच ईशान्य भारतात दहशतवादी आणि सशस्त्र गटांविरुद्धच्या कारवाईदरम्यान अपवादात्मक युद्धभूमीवरील नेतृत्व आणि शौर्य दाखवल्याबद्दल सुभेदार पी. एच. मोझेस, मेजर विवेक, रायफलमन मंगलेम संग वायफेई, लेफ्टनंट कर्नल घाटागे आदित्य श्रीकुमार, कॅप्टन योगेंद्र सिंग ठाकूर, सुभेदार शमशेर सिंग आणि नाईक राहुल सिंग यांनाही शौर्य चक्र प्रदान करण्यात आले.
रायफलमन धुरबा ज्योती दत्ता यांना अनेक गोळ्या लागूनही, हल्ल्यात सापडलेले लष्करी वाहन सुरक्षितपणे चालवून आपल्या सहकारी सैनिकांचे प्राण वाचवल्याबद्दल हा पुरस्कार मिळाला. लेफ्टनंट कमांडर दिलना के आणि लेफ्टनंट कमांडर रूपा ए यांना आयएनएसव्ही तारिणीवरील ऐतिहासिक जगप्रदक्षिणा, नाविका सागर परिक्रमा-२ दरम्यान दाखवलेल्या उल्लेखनीय सहनशक्ती आणि शौर्याबद्दल सन्मानित करण्यात आले.
प्रमुख लष्करी मोहिमांदरम्यान दाखवलेल्या विशेष शौर्याबद्दल वीरचक्र पुरस्कार विजेत्यांचा गौरव करण्यात आला. दहशतवाद्यांची पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त करणाऱ्या अचूक हल्ल्यांचे नेतृत्व केल्याबद्दल कर्नल कोशंक लांबा यांना हा सन्मान मिळाला. ग्रुप कॅप्टन रणजीत सिंग सिद्धू, ग्रुप कॅप्टन मनीष अरोरा, ग्रुप कॅप्टन अनिमेश पटनी, ग्रुप कॅप्टन कुणाल कालरा, ग्रुप कॅप्टन जॉय चंद्र, लेफ्टनंट कर्नल सुशील बिष्ट, विंग कमांडर सार्थक कुमार, स्क्वाड्रन लीडर सिद्धांत सिंग, स्क्वाड्रन लीडर रिझवान मलिक आणि स्क्वाड्रन लीडर आरश्वीर सिंग ठाकूर यांना अचूक हल्ले, हवाई संरक्षण मोहिमा आणि शत्रूच्या मोक्याच्या लक्ष्यांचा नाश यांसारख्या गुंतागुंतीच्या हवाई आणि जमिनीवरील कारवायांमध्ये बजावलेल्या भूमिकेबद्दल सन्मानित करण्यात आले.
नायब सुभेदार सतीश कुमार यांना नियंत्रण रेषेवर प्रति-बॉम्बफेक कारवायांमध्ये, शत्रूच्या जोरदार गोळीबारातही सामरिक वर्चस्व सुनिश्चित करण्याच्या त्यांच्या अनुकरणीय नेतृत्वासाठी गौरविण्यात आले.
भारताचा दुसरा सर्वोच्च शांतताकालीन शौर्य पुरस्कार, कीर्ती चक्र, अनेक जवानांना असाधारण शौर्याच्या कृत्यांसाठी प्रदान करण्यात आला. कुलगाममधील चकमकीत गंभीर जखमी होऊनही एका दहशतवाद्याला ठार मारल्याबद्दल लान्स नाईक मीनाक्षी सुंदरम ए यांना सन्मानित करण्यात आले. किश्तवारमध्ये समोरासमोरच्या लढाईत दोन दहशतवाद्यांना ठार केल्याबद्दल नायब सुभेदार डोलेश्वर सुब्बा यांना पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. बंडखोरीविरोधी कारवाईदरम्यान आघाडीवर राहून नेतृत्व केल्याबद्दल आणि अनेक सशस्त्र कार्यकर्त्यांना निष्प्रभ केल्याबद्दल मेजर अर्शदीप सिंग यांना सन्मानित करण्यात आले.
भारताच्या निवडक गगनयात्रींपैकी एक असलेल्या ग्रुप कॅप्टन प्रशांत बालकृष्णन नायर यांना भारताच्या मानवी अंतराळ उड्डाण कार्यक्रमातील योगदानाबद्दल आणि उच्च-जोखमीची अंतराळ मोहीम हाती घेण्याच्या त्यांच्या तयारीबद्दल कीर्ती चक्र प्रदान करण्यात आले. श्रीनगर जिल्ह्यात विशेष दलाच्या कारवाईदरम्यान तीन कट्टर दहशतवाद्यांना निष्प्रभ केल्याबद्दल कॅप्टन लालरिनावमा सैलो यांना हा सन्मान मिळाला.
मरणोत्तर शौर्य पुरस्कारांनी राष्ट्रसेवेसाठी केलेल्या सर्वोच्च बलिदानावर प्रकाश टाकला. प्राणघातक जखमा होऊनही दहशतवाद्यांशी समोरासमोरच्या लढाईत सामना केल्याबद्दल लान्स दफादार बलदेव चंद यांना शौर्य चक्र (मरणोत्तर) प्रदान करण्यात आले. शिपाई जंजल प्रवीण प्रभाकर यांना सर्वोच्च बलिदान देण्यापूर्वी दोन दहशतवाद्यांना निष्प्रभ केल्याबद्दल कीर्ती चक्र (मरणोत्तर) प्रदान करण्यात आले.
उत्तर सिक्कीममध्ये खवळलेल्या नदीतून एका सहकारी सैनिकाला वाचवताना प्राणांचे बलिदान दिल्याबद्दल लेफ्टनंट शशांक तिवारी यांना कीर्ती चक्र (मरणोत्तर) प्रदान करण्यात आले. त्यांची कृती निःस्वार्थ सेवा आणि सौहार्द या लष्करी मूल्यांचे प्रतीक होती.
सीमेपलीकडील जोरदार तोफगोळ्यांच्या हल्ल्यात गंभीर जखमी होऊनही लढत राहिलेल्या बीएसएफचे उपनिरीक्षक मोहम्मद इम्तेयाज आणि कॉन्स्टेबल दीपक चिंगाखम यांना वीर चक्र (मरणोत्तर) प्रदान करण्यात आले. हवाई हल्ल्याचा धोका निष्प्रभ करून नंतर जखमी अवस्थेत प्राण गमावल्याबद्दल रायफलमन सुनील कुमार यांनाही वीर चक्र (मरणोत्तर) प्रदान करण्यात आले.
–आयएएनएस
