अयोध्या येथील राम मंदिर चढ़ावा (दानपेटी) चोरी प्रकरणाने सध्या संपूर्ण देशात खळबळ माजवून दिली आहे. जून २०२६ मध्ये समोर आलेल्या या प्रकरणात उत्तर प्रदेश सरकारने स्थापन केलेल्या विशेष तपास पथकाचा (SIT) तपास आता अंतिम टप्प्यात आला आहे.
या संपूर्ण प्रकरणातील मुख्य मुद्दे, मुख्य आरोपी आणि आतापर्यंतचे मोठे अपडेट्स खालीलप्रमाणे आहेत:
घोटाळा कसा समोर आला आणि आरोप काय आहेत?
- राहणीमानात अचानक झालेला बदल: हे प्रकरण तेव्हा उघडकीस आले जेव्हा मंदिराच्या कॅश काउंटिंग (नोटांची मोजणी) विभागात ₹१४,००० ते ₹२०,००० प्रतिमहिना पगारावर काम करणाऱ्या काही खाजगी एजन्सीच्या कर्मचाऱ्यांकडे अचानक कोट्यवधींची संपत्ती, आलिशान घरे आणि फार्महाऊसचे मालकी हक्क असल्याचे दिसून आले.
- व्हिसलब्लोअरचा (माहिती देणाऱ्याचा) दावा: ट्रस्टचे माजी मुख्य लेखा अधिकारी (Chief Accounts Officer) महिपाल सिंह यांनी आरोप केला आहे की, २०२०-२१ पासूनच चढ़ाव्याच्या पैशांची अफरातफर करणारी एक टोळी (सिंडिकेट) कार्यरत होती. त्यांनी जेव्हा याची तक्रार वरिष्ठ पदाधिकाऱ्यांकडे केली, तेव्हा त्यांना पदावरून हटवण्यात आले.
- गहाळ झालेली सामग्री: केवळ रोख रक्कमच नाही, तर भाविकांनी दान केलेल्या ६० किलो चांदीच्या विटा, सोन्या-चांदीचे दागिने आणि हार देखील अधिकृत रेकॉर्डमधून गायब असल्याचे समोर आले आहे.
- आकडेवारी आणि अंदाज: विरोधी पक्षांनी (सपा प्रमुख अखिलेश यादव आणि आप खासदार संजय सिंह) हा घोटाळा ₹२०० कोटींपर्यंत असू शकतो असा आरोप केला आहे. तथापि, अधिकृतपणे SIT या प्रकरणाचे धागेदोरे शोधत आहे.
SIT तपास आणि सद्यस्थिती (२० जून २०२६ पर्यंत)
उत्तर प्रदेश सरकारने लखनऊचे विभागीय आयुक्त विजय विश्वास पंत यांच्या नेतृत्वाखाली ३ सदस्यीय SIT स्थापन केली आहे.
- १५० संशयित आणि मोठ्या कारवाईची तयारी: SIT ने आतापर्यंत १५० संशयितांची ओळख पटवली आहे, ज्यांपैकी सुमारे २५ जणांवर थेट एफआयआर (FIR) दाखल करून कडक कारवाई करण्याची तयारी सुरू आहे.
- ₹२ कोटींची वसुली (रिकव्हरी): आतापर्यंत विविध आरोपींकडून सुमारे ₹२ कोटींची रोख रक्कम आणि मोठ्या प्रमाणात सोने जप्त करण्यात आले आहे.
- मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना अहवाल: SIT अयोध्या येथील ६ दिवसांचा तपास पूर्ण करून लखनऊला परतत असून, सोमवारी (२२ जून) आपला प्राथमिक अहवाल थेट मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना सुपूर्द करणार आहे.
रडारवर आलेली मुख्य नावे
या प्रकरणात केवळ खालच्या पातळीवरील कर्मचारीच नाहीत, तर श्री राम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टचे सर्वोच्च पदाधिकारीही तपासाच्या फेऱ्यात आहेत:
१. रामशंकर यादव उर्फ टिन्नू यादव: हे या प्रकरणातील सर्वात मोठे नाव आहे. अयोध्येतील हा माजी ऑटो चालक, मंदिराच्या कामकाजाशी जोडला गेल्यानंतर अवघ्या काही वर्षांत अयोध्या आणि लखनऊमध्ये सुमारे ₹५० कोटींच्या मालमत्तेचा मालक बनला. त्याच्या घरातून सोनेही जप्त करण्यात आले आहे.
२. चंपत राय (महासचिव, ट्रस्ट): एसआयटीने मंदिर परिसरातच चंपत राय यांची सलग ६ तास कडक चौकशी केली आहे. निष्काळजीपणा आणि सहभागाच्या आरोपांमुळे त्यांच्या पदाला धोका निर्माण झाला आहे.
३. डॉ. अनिल मिश्रा (विश्वस्त) आणि गोपाल राव (निर्माण प्रभारी): या दोघांचीही एसआयटीने कसून चौकशी केली असून सूत्रांनुसार त्यांनाही पदावरून हटवले जाऊ शकते.
४. काउंटिंग स्टाफ (लवकुश मिश्रा, अनुकल्प मिश्रा, के.डी. तिवारी): लवकुश मिश्राच्या घरातून पोलिसांनी ₹१० लाख जप्त केले होते. के.डी. तिवारी यांच्यावर दागिन्यांच्या वजनात फेरफार केल्याचा आरोप आहे.
नृपेंद्र मिश्रा (अध्यक्ष, निर्माण समिती) यांनी या घटनेवर अत्यंत तीव्र संताप व्यक्त करत म्हटले आहे की, “ही साधी चोरी नसून देवाच्या घरात पडलेला दरोडा आहे आणि कोट्यवधी रामभक्तांच्या आस्थेसोबत झालेला हा मोठा विश्वासघात आहे.”
या प्रकरणात स्थानिक पातळीवर कोतवालीमध्ये आरोपींविरुद्ध एफआयआर आणि पॉलिग्राफ (लाई डिटेक्टिंग) चाचणी करण्याची मागणी करत तक्रारही दाखल करण्यात आली आहे. सोमवारी येणाऱ्या SIT च्या अहवालानंतर या प्रकरणात अनेक मोठ्या अटक आणि ट्रस्टच्या रचनेत मोठे बदल पाहायला मिळू शकतात.
