परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी मंगळवारी भारतातील पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याचा उल्लेख करून दहशतवादाविरुद्ध तडजोड न करता भूमिका घेण्याची गरज अधोरेखित केली, ज्याचा संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेने निषेध केला होता.
चीनमधील तियानजिन येथे शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (एससीओ) परराष्ट्र मंत्र्यांच्या परिषदेच्या बैठकीत मंत्री बोलत होते.
एक्सवरील एका पोस्टमध्ये त्यांनी तीन वाईट गोष्टींवर प्रकाश टाकला – दहशतवाद, फुटीरतावाद आणि अतिरेकीवाद – जे त्यांनी नमूद केले की बहुतेकदा एकत्र होतात. “अलीकडेच, भारतात आपण २२ एप्रिल २०२५ रोजी पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याचे एक स्पष्ट उदाहरण पाहिले. धार्मिक फूट पाडताना जम्मू आणि काश्मीरच्या पर्यटन अर्थव्यवस्थेला हानी पोहोचवण्यासाठी हे जाणूनबुजून करण्यात आले होते. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेने, ज्याचे आम्ही काही सदस्य आहोत, एक निवेदन जारी करून त्याचा तीव्र शब्दात निषेध केला आणि ‘या निंदनीय दहशतवादाच्या कृत्याचे गुन्हेगार, आयोजक, वित्तपुरवठादार आणि प्रायोजकांना जबाबदार धरण्याची आणि त्यांना न्याय मिळवून देण्याची गरज अधोरेखित केली.’ तेव्हापासून आम्ही तेच केले आहे आणि पुढेही करत राहू. एससीओने आपल्या स्थापनेच्या उद्दिष्टांशी खरे राहण्यासाठी, या आव्हानावर तडजोड न करता भूमिका घेणे अत्यावश्यक आहे,” असे ते म्हणाले.
जयशंकर यांनी भारताच्या वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार केला.
वाढत्या संघर्ष, स्पर्धा आणि आर्थिक अस्थिरतेदरम्यान जागतिक व्यवस्था स्थिर करण्यासाठी, जोखीम कमी करण्यासाठी आणि सामूहिक हितांना धोका निर्माण करणाऱ्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी एससीओ सदस्य राष्ट्रांनी एकत्र काम करण्याची गरज देखील त्यांनी अधोरेखित केली.
“गेल्या काही वर्षांत, आपण अधिक संघर्ष, स्पर्धा आणि जबरदस्ती पाहिली आहे. आर्थिक अस्थिरता देखील स्पष्टपणे वाढत आहे. आपल्यासमोरील आव्हान म्हणजे जागतिक व्यवस्था स्थिर करणे, विविध आयामांना धोका कमी करणे आणि त्या सर्वांद्वारे, आपल्या सामूहिक हितांना धोका निर्माण करणाऱ्या दीर्घकालीन आव्हानांना तोंड देणे,” असे जयशंकर यांनी X वर सांगितले.
मंत्र्यांनी यावर भर दिला की SCO अंतर्गत सहकार्य परस्पर आदर, सार्वभौम समानता आणि सदस्य राष्ट्रांच्या प्रादेशिक अखंडतेचे आणि सार्वभौमत्वाचे पालन यावर आधारित असले पाहिजे. त्यांनी स्टार्टअप इनोव्हेशन, पारंपारिक औषध आणि डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांसारख्या क्षेत्रात भारताच्या पुढाकारांचा देखील उल्लेख केला.
“भारताने SCO मध्ये स्टार्टअप्स आणि नवोपक्रमापासून पारंपारिक औषध आणि डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांपर्यंतच्या क्षेत्रात अनेक उपक्रम घेतले आहेत. आम्ही नवीन कल्पना आणि प्रस्तावांकडे सकारात्मक दृष्टिकोन बाळगत राहू जे खरोखरच आपल्या सामूहिक हितासाठी आहेत. असे सहकार्य परस्पर आदर, सार्वभौम समानता आणि सदस्य राष्ट्रांच्या प्रादेशिक अखंडतेचे आणि सार्वभौमत्वाच्या अनुषंगाने असणे आवश्यक आहे,” असे ते म्हणाले.
एससीओ प्रदेशात सहकार्य वाढविण्यासाठी आणि आर्थिक सहकार्याला चालना देण्यासाठी खात्रीशीर वाहतूक व्यवस्था नसणे यासारख्या समस्यांवर लक्ष केंद्रित करण्याची गरज असल्याचे जयशंकर यांनी नमूद केले. त्यांनी प्रादेशिक कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय उत्तर-दक्षिण वाहतूक मार्गिका (आयएनएसटीसी) ची क्षमता देखील अधोरेखित केली.
“एससीओ अंतर्गत सहकार्य वाढविण्यासाठी स्वाभाविकपणे अधिक व्यापार, गुंतवणूक आणि देवाणघेवाण आवश्यक आहे. त्यासाठी पुढील स्तरावर जाण्यासाठी, काही सध्याच्या समस्यांवर लक्ष केंद्रित करणे अत्यावश्यक आहे. त्यापैकी एक म्हणजे एससीओ क्षेत्रात खात्रीशीर वाहतूक व्यवस्था नसणे. त्याची अनुपस्थिती आर्थिक क्षेत्रात सहकार्याचे समर्थन करण्याच्या गांभीर्याला कमी लेखते. दुसरे म्हणजे आंतरराष्ट्रीय उत्तर-दक्षिण वाहतूक मार्गिका (आयएनएसटीसी) चा प्रचार सुनिश्चित करणे. आम्हाला विश्वास आहे की तो सतत गती मिळवत राहील,” असे ते पुढे म्हणाले.
आंतरराष्ट्रीय समुदायाने, विशेषतः एससीओ सदस्यांनी, प्रादेशिक स्थिरता आणि अफगाणिस्तानातील लोकांचे कल्याण सुनिश्चित करताना अफगाणिस्तानला विकास मदत देण्याची गरज यावर भर दिला.
“अफगाणिस्तान हा दीर्घकाळापासून एससीओच्या अजेंड्यावर आहे. अफगाण लोकांच्या कल्याणासाठी असलेल्या आपल्या दीर्घकालीन चिंतेमुळे प्रादेशिक स्थिरतेची आवश्यकता अधिक आहे. म्हणूनच आंतरराष्ट्रीय समुदायाने, विशेषतः एससीओ सदस्यांनी, विकास मदत वाढवली पाहिजे. भारतही निश्चितच असे करेल,” असे जयशंकर म्हणाले.
त्यांनी बहु-ध्रुवीय जगात एससीओसारख्या प्रभावी गटांचे महत्त्व देखील अधोरेखित केले, जागतिक घडामोडींना आकार देण्याची त्यांची क्षमता सामायिक अजेंडा आणि सामूहिक प्रयत्नांवर अवलंबून आहे हे लक्षात घेऊन.
“आज जग मोठ्या बहु-ध्रुवीयतेकडे वाटचाल करत आहे. हे केवळ राष्ट्रीय क्षमतांच्या पुनर्वितरणाच्या बाबतीत नाही तर एससीओसारख्या प्रभावी गटांच्या उदयाच्या बाबतीत देखील आहे. जागतिक घडामोडींना आकार देण्यास आपली क्षमता स्वाभाविकपणे आपण सामायिक अजेंड्यावर किती चांगले एकत्र येतो यावर अवलंबून असेल. याचा अर्थ सर्वांना बरोबर घेणे,” असे ते म्हणाले.
बैठकीदरम्यान, एससीओ परराष्ट्र मंत्र्यांच्या मेळाव्याच्या बाजूला जयशंकर यांनी अनेक उच्चस्तरीय चर्चा केल्या.
त्यांनी त्यांचे रशियन समकक्ष सर्गेई लावरोव्ह यांची भेट घेतली, रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने X वर पोस्ट केले: “रशियाचे परराष्ट्र मंत्री सर्गेई लावरोव्ह आणि भारताचे परराष्ट्र मंत्री @DrSJaishankar यांनी #SCO परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीच्या बाजूला बैठक घेतली.”
त्यांनी इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अरघची यांचीही भेट घेतली, त्यांनी X वर पोस्ट केले: “तिआंजिनमधील SCO परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीच्या बाजूला इराणचे परराष्ट्र मंत्री @araghchi यांच्याशी भेट घेऊन आनंद झाला.”
जयशंकर हे SCO परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीला उपस्थित राहण्यासाठी चीनच्या अधिकृत दौऱ्यावर आहेत, ते सिंगापूरचा दौरा संपवून बीजिंगला आले आहेत. २०२० मध्ये झालेल्या गलवान व्हॅली संघर्षानंतर चीनला त्यांचा हा पहिलाच दौरा आहे, ज्यामुळे दोन्ही देशांमधील संबंध ताणले गेले होते.
आदल्या दिवशी, जयशंकर यांनी इतर SCO परराष्ट्र मंत्र्यांसह चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांची भेट घेतली.
त्यांचा हा दौरा संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) अजित डोभाल यांच्या अलिकडच्या चीन दौऱ्यांनंतर आहे, दोघेही जूनमध्ये SCO-संबंधित कार्यक्रमांना उपस्थित होते.
(ANI)
