पंतप्रधान मोदींनी डिजिटल फसवणुकीविरुद्ध इशारा दिला

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी नागरिकांना डिजिटल फसवणूक आणि तथाकथित “डिजिटल अरेस्ट” घोटाळ्यांच्या वाढत्या घटनांबद्दल सावधगिरी बाळगली आणि लोकांना सतर्क राहण्याचे आणि त्यांच्या कष्टाने कमावलेल्या बचतीचे रक्षण करण्यासाठी योग्य बँकिंग प्रक्रियांचे पालन करण्याचे आवाहन केले.

त्यांच्या मासिक रेडिओ कार्यक्रम “मन की बात” च्या १३१ व्या भागात बोलताना पंतप्रधान म्हणाले की डिजिटल फसवणुकीबद्दल जागरूकता वाढली असली तरी, त्रासदायक घटना अजूनही नोंदवल्या जात आहेत.

“माझ्या प्रिय देशवासियांनो, ‘मन की बात’ मध्ये मी तुमच्याशी डिजिटल अरेस्टबद्दल सविस्तर बोललो आहे. त्यानंतर, आपल्या समाजात डिजिटल अरेस्ट आणि डिजिटल फसवणुकीबद्दल बरीच जागरूकता निर्माण झाली, परंतु तरीही आपल्या आजूबाजूला अशा घटना घडत आहेत ज्या अक्षम्य आहेत,” असे ते म्हणाले.

अशा गुन्ह्यांमुळे होणाऱ्या मानवी नुकसानावर प्रकाश टाकताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “डिजिटल अटक आणि आर्थिक फसवणुकीद्वारे निष्पाप लोकांना लक्ष्य केले जात आहे. बऱ्याचदा आपल्याला कळते की एखाद्या ज्येष्ठ नागरिकाची आयुष्यभराची कमाई फसवली गेली आहे. कधीकधी, एखाद्याची मुलांच्या फी भरण्यासाठी वाचवलेल्या पैशातून फसवणूक केली जाते. व्यावसायिकांसोबत फसवणुकीच्या बातम्या देखील आपल्याला येतात. कोणीतरी फोन करून म्हणतो, ‘मी एक मोठा अधिकारी आहे. तुम्हाला काही तपशील शेअर करावे लागतील.’ त्यानंतर, निष्पाप लोक असेच करतात. म्हणूनच, तुम्ही सतर्क आणि सतर्क राहणे खूप महत्वाचे आहे.”

नो युवर कस्टमर (केवायसी) प्रक्रियेचा संदर्भ देत, पंतप्रधानांनी बँक ग्राहकांमध्ये वारंवार होणाऱ्या अपडेट विनंत्यांबद्दलच्या सामान्य शंका दूर केल्या.

“तुम्हाला सर्वजण केवायसी – नो युवर कस्टमर या प्रक्रियेशी परिचित असले पाहिजेत. कधीकधी, जेव्हा तुम्हाला तुमच्या बँकेकडून केवायसी अपडेट करण्यास किंवा पुन्हा केवायसी करण्यास सांगणारे संदेश येतात तेव्हा तुमच्या मनात प्रश्न येतो – मी आधीच केवायसी केले आहे, मग हे का? मी तुम्हाला काळजी करू नका अशी विनंती करतो; हे फक्त तुमच्या पैशाच्या सुरक्षिततेसाठी आहे,” असे ते म्हणाले.

त्यांनी स्पष्ट केले की पेन्शन, सबसिडी, विमा आणि UPI सारख्या सेवांचे बँक खात्यांशी वाढत्या एकात्मिकतेसह, सुरक्षेच्या कारणास्तव नियतकालिक री-केवायसी आवश्यक झाले आहे.

“आपल्या सर्वांना माहित आहे की आजकाल पेन्शन, सबसिडी, विमा, UPI पासून सर्वकाही बँक खात्याशी जोडलेले आहे. म्हणूनच बँका वेळोवेळी री-केवायसी करतात जेणेकरून तुमचे बँक खाते सुरक्षित राहील,” असे ते म्हणाले.

तथापि, त्यांनी नागरिकांना फसव्या कॉल आणि लिंक्सना बळी पडण्यापासून सावध केले. “हो, येथे देखील, तुम्ही एक गोष्ट लक्षात ठेवली पाहिजे: गुन्हेगार बनावट कॉल करतात, एसएमएस आणि लिंक्स पाठवतात. म्हणून, आपण सतर्क राहिले पाहिजे आणि अशा फसवणूक करणाऱ्यांना बळी पडू नये. केवायसी किंवा री-केवायसी फक्त तुमच्या बँक शाखा, अधिकृत अॅप आणि अधिकृत माध्यमातून केले पाहिजे. OTP, आधार क्रमांक किंवा बँक खात्याची माहिती कोणाशीही शेअर करू नका.”

सायबर स्वच्छतेवर भर देत पंतप्रधानांनी लोकांना त्यांचे पासवर्ड नियमितपणे अपडेट करण्याचा सल्ला दिला. “आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, वेळोवेळी तुमचा पासवर्ड बदलत राहा. ज्याप्रमाणे प्रत्येक ऋतूनुसार अन्न आणि कपडे बदलतात, त्याचप्रमाणे दर काही दिवसांनी तुमचा पासवर्ड बदलण्याचा नियम बनवा,” असे ते म्हणाले.

पंतप्रधान मोदींनी मध्यवर्ती बँकेने अलिकडेच सुरू केलेल्या आर्थिक जागरूकता उपक्रमाचाही उल्लेख केला. “भारतीय रिझर्व्ह बँकेने अलिकडेच याच विषयांवर आर्थिक साक्षरता सप्ताह आयोजित केला. ही आर्थिक साक्षरता मोहीम आता वर्षभर सुरू राहील. म्हणून, भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या संदेशाकडे लक्ष द्या आणि तुमचे केवायसी अपडेट ठेवा,” असे ते पुढे म्हणाले.

त्यांच्या संदेशाचा सारांश देताना, पंतप्रधान म्हणाले, “लक्षात ठेवा: योग्य केवायसी, वेळेवर पुन्हा केवायसी केल्याने तुमचे खाते सुरक्षित राहते. एक सक्षम नागरिक बना, कारण केवळ सक्षम नागरिकच एक मजबूत आणि स्वावलंबी भारत निर्माण करतात.”