अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिका आणि इराण यांच्यात जाहीर केलेल्या दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामामुळे अमेरिकेतील राजकीय वर्तुळात तीव्र मतभेद निर्माण झाले आहेत. काही खासदारांनी मुत्सद्देगिरीला पाठिंबा दिला आहे, तर काहींनी धोकादायक संघर्षवाढ आणि देखरेखीच्या अभावाचा इशारा दिला आहे.
या घोषणेनुसार, वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांनी शत्रुत्व थांबवण्यास, १०-कलमी प्रस्तावावर काम करण्यास आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी – जो एक महत्त्वाचा जागतिक ऊर्जा मार्ग आहे – पुन्हा उघडण्यास परवानगी देण्याचे मान्य केले आहे.
रिपब्लिकन पक्षाचे खासदार मॉर्गन ग्रिफिथ यांनी या निर्णयाचे स्वागत केले आणि वाटाघाटी करण्यास भाग पाडल्याबद्दल लष्करी दबावाला श्रेय दिले.
ते म्हणाले, “इराणसोबत युद्धविराम करार केल्याबद्दल अध्यक्ष ट्रम्प यांचे कौतुक केले पाहिजे. अमेरिकेच्या सशस्त्र दलांच्या महान प्रयत्नांमुळे इराणला कमजोर केले गेले आहे आणि वाटाघाटींच्या टेबलावर येण्यास भाग पाडले गेले आहे.”
ग्रिफिथ यांनी अमेरिकेच्या एका प्रमुख उद्दिष्टावर जोर देत पुढे म्हटले: “मी अशा वाटाघाटींना पाठिंबा देतो, ज्यामुळे इराणकडे कधीही आण्विक क्षमता येणार नाही.”
त्यांनी गंभीर सूर लावत म्हटले, “तसेच, ज्या अमेरिकन नागरिकांनी आपल्या देशासाठी प्राण दिले, त्यांच्यासाठी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांसाठी मी प्रार्थना करत आहे. त्यांची सेवा प्रशंसनीय आहे.”
पेनसिल्व्हेनियाचे काँग्रेस सदस्य ब्रायन फिट्झपॅट्रिक यांनी या युद्धविरामाला एक सावधगिरीचे पण आवश्यक पाऊल म्हटले.
“मुत्सद्देगिरी हे नेहमीच उद्दिष्ट असले पाहिजे. कथित तात्पुरता युद्धविराम करार हे त्या दिशेने एक विधायक पाऊल आहे आणि आम्ही घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवत राहू,” असे ते म्हणाले.
“अमेरिकन नागरिकांच्या जीविताचे रक्षण करणारा आणि गंभीर शांतता वाटाघाटींसाठी जागा निर्माण करणारा कोणताही उपाय योग्य मार्ग आहे, जरी सावधगिरी बाळगणे आवश्यक असले तरी.”
तथापि, फिट्झपॅट्रिक यांनी इराणबद्दलच्या जुन्या चिंतांचा पुनरुच्चार करत म्हटले: “या राजवटीमुळे निर्माण होणारा धोका किंवा काय धोक्यात आहे याबद्दल कोणतीही संदिग्धता असू शकत नाही: त्यांना अणुबॉम्ब किंवा तो वाहून नेण्याची साधने मिळवण्याची परवानगी कधीही दिली जाऊ नये.”
त्यांनी देखरेखीवरही भर दिला आणि म्हटले की, “परिस्थिती जसजशी विकसित होईल, तसतशी काँग्रेसने कठोर देखरेख सुनिश्चित केली पाहिजे.”
सिनेटर लिंडसे ग्रॅहम यांनी राजनैतिक मार्गांना सावध पाठिंबा दर्शवला, पण घाईने निष्कर्ष काढण्याविरुद्ध इशारा दिला.
“मी आधी म्हटल्याप्रमाणे, इराणच्या दहशतवादी राजवटीबाबत योग्य तोडगा निघत असेल तर मी राजनैतिक मार्गांना प्राधान्य देईन. राजनैतिक तोडगा काढण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या सर्वांच्या कठोर परिश्रमांचे मी कौतुक करतो,” असे ते म्हणाले.
“या सुरुवातीच्या टप्प्यावर, सत्य काय आणि असत्य काय किंवा चुकीचे सादरीकरण काय, याबद्दल मी अत्यंत सावध आहे… सोप्या भाषेत सांगायचे तर, आधी प्रत्यक्ष पाहणी करा.”
पण दोन्ही बाजूंकडून टीका लगेचच सुरू झाली.
इंडियानाचे काँग्रेस सदस्य फ्रँक मर्व्हन यांनी प्रशासनावर स्पष्ट समर्थनाशिवाय कृती केल्याचा आरोप केला.
“इराणमधील राष्ट्राध्यक्षांची एकतर्फी कारवाई चुकीची आहे आणि त्यांची धोकादायक वक्तृत्वशैली वाईट परिस्थिती आणखी बिघडवत आहे,” असे ते म्हणाले.
“प्रशासनाने युद्धविरामाची घोषणा केली आहे हे मी मान्य करत असलो तरी, वस्तुस्थिती ही आहे की कोणताही तात्काळ धोका नव्हता, कोणतीही स्पष्ट उद्दिष्ट्ये नव्हती, याचा शेवट दृष्टिपथात नव्हता आणि आपले सैनिक अजूनही धोक्यात आहेत.”
म्रवान पुढे म्हणाले की, अमेरिकन लोकांना पेट्रोल पंपावर आणि किराणा दुकानात त्याचे परिणाम आधीच भोगावे लागत आहेत.
कॅलिफोर्नियाचे काँग्रेस सदस्य केविन कायली यांनी अमेरिकेच्या वर्तनाबद्दल आणि काँग्रेसच्या अधिकाराबद्दल व्यापक चिंता व्यक्त केली.
“अमेरिका संस्कृती नष्ट करत नाही.”
“आम्ही वाटाघाटीचा डावपेच म्हणून तशी धमकीही देत नाही,” असे ते म्हणाले आणि “सध्या सुरू असलेल्या लष्करी कारवायांवर देखरेख ठेवण्याची जबाबदारी काँग्रेसची आहे,” यावर त्यांनी जोर दिला.
सेनेटर लिसा मुरकोव्स्की यांनी राष्ट्राध्यक्षांच्या वक्तृत्वावर टीका केली आणि इशारा दिला की, “इराणसोबतच्या वाटाघाटींमध्ये फायदा मिळवण्याचा हा प्रयत्न आहे, असे म्हणून याकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही.”
“या प्रकारचे वक्तृत्व म्हणजे आपल्या राष्ट्राने जवळपास २५० वर्षांपासून जगभरात जपलेल्या आणि प्रचार केलेल्या आदर्शांचा अपमान आहे,” असे त्या म्हणाल्या आणि पुढे असेही जोडले की, “यामुळे परदेशात आणि देशात दोन्ही ठिकाणी अमेरिकन नागरिकांचा जीव थेट धोक्यात येतो.”
ॲरिझोनाचे सेनेटर रुबेन गॅलेगो यांनीही हीच चिंता व्यक्त केली आणि म्हणाले की, अमेरिकेचे सैन्य “केवळ आमच्या ताकदीमुळेच नव्हे, तर आम्ही योग्य मार्गाने लढतो म्हणून जगातील सर्वोत्तम आहे. आम्ही कायद्याचे पालन करतो आणि नागरिकांचे संरक्षण करतो.”
“‘संपूर्ण संस्कृती’ नष्ट करण्याची ट्रम्प यांची धमकी म्हणजे आमच्या मूल्यांवर थुंकण्यासारखे आहे आणि ते सरळसरळ बेकायदेशीर आहे,” असेही ते म्हणाले.
हा शस्त्रसंधी आखाती प्रदेशातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जाहीर करण्यात आला आहे, जिथे होर्मुझची सामुद्रधुनी जागतिक तेल वाहतुकीसाठी एक महत्त्वाचा अडथळा आहे. तेथील कोणत्याही व्यत्ययाचे जागतिक ऊर्जा बाजारांवर तात्काळ परिणाम होतात, ज्यात भारताचाही समावेश आहे, जो या प्रदेशातून होणाऱ्या कच्च्या तेलाच्या आयातीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.
(आयएएनएस)
