नुकत्याच झालेल्या निर्णयानुसार, महाराष्ट्र सरकारने बनावट किंवा स्वस्त पर्यायी पनीरच्या विक्रीवर कडक निर्बंध आणले आहेत.
अॅनालॉग पनीर म्हणजे काय?
अॅनालॉग पनीर हे अस्सल दुधापासून बनवलेले नसते. यात दुधाच्या फॅट्सऐवजी वनस्पती तेल (Vegetable Fat) आणि स्टार्च यांचा वापर केला जातो. हे दिसायला आणि चवीला पनीरसारखेच लागते, पण ते आरोग्यासाठी तितके फायदेशीर नसते आणि उत्पादनाचा खर्चही खूप कमी असतो.
नवीन नियम आणि धोरण (Maharashtra Policy Highlights)
महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) या संदर्भात खालील कडक पावले उचलली आहेत:
1. स्वतंत्र मांडणी (Separate Display):
दुकानांमध्ये किंवा मॉल्समध्ये अस्सल पनीर आणि अॅनालॉग पनीर एकाच ठिकाणी ठेवता येणार नाही. ग्राहकांची दिशाभूल होऊ नये म्हणून दोन्हीसाठी स्वतंत्र विभाग असणे अनिवार्य आहे.
2. स्पष्ट लेबलिंग (Clear Labeling):
विक्रेत्यांना पाकिटावर ‘अॅनालॉग पनीर’ किंवा ‘दुग्धजन्य नसलेले उत्पादन’ असे स्पष्टपणे नमूद करावे लागेल. त्याला ‘पनीर’ हे नाव थेट वापरता येणार नाही.
3. हॉटेलसाठी नियम:
हॉटेल्सना त्यांच्या मेनू कार्डमध्ये स्पष्टपणे सांगावे लागेल की ते पनीरच्या जागी ‘अॅनालॉग’ उत्पादन वापरत आहेत का. जर त्यांनी पनीरच्या नावाखाली स्वस्त पर्याय वापरला, तर त्यांच्यावर कायदेशीर कारवाई केली जाईल.
4. दंडात्मक कारवाई:
भेसळ किंवा दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती आढळल्यास मोठा दंड आणि परवाना रद्द करण्याची तरतूद या धोरणात आहे.
हे पाऊल का उचलले गेले?
आरोग्य:वनस्पती तेल आणि इतर रसायनांमुळे होणारे दुष्परिणाम टाळण्यासाठी.
शेतकऱ्यांचे हित:जर स्वस्त अॅनालॉग पनीर बाजारात वाढले, तर दुधाला मागणी कमी होईल आणि त्याचा थेट फटका दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांना बसेल.
ग्राहकांची फसवणूक:ग्राहक पनीरचे पैसे देऊन स्वस्त वनस्पती तेल खात आहेत, ही फसवणूक थांबवण्यासाठी.
तुम्ही काय काळजी घ्यावी?
* पनीर खरेदी करताना लेबल नीट तपासा.
* जर पनीरची किंमत बाजारातील सरासरी दरापेक्षा खूपच कमी असेल, तर ते अॅनालॉग असण्याची शक्यता जास्त असते.
* हॉटेलमध्ये ऑर्डर देताना खात्री करून घ्या.
थोडक्यात सांगायचे तर, सरकारने ‘पनीर’ आणि ‘अॅनालॉग’ मधील फरक स्पष्टपणे लोकांसमोर येईल, असे धोरण आखले आहे.
