राष्ट्रपती मुर्मू, पंतप्रधान मोदी यांनी पांडवानी महापुरुष तीजन बाई यांना श्रद्धांजली वाहिली

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी, दीर्घ आजारानंतर छत्तीसगडमधील रायपूर येथे वयाच्या ७२ व्या वर्षी निधन पावलेल्या पद्मविभूषण पुरस्कार विजेत्या आणि प्रख्यात पांडवानी कलाकार तीजन बाई यांना श्रद्धांजली वाहिली.

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी या ज्येष्ठ कलाकाराच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त केले आणि हे भारताच्या सांस्कृतिक वारशाचे मोठे नुकसान असल्याचे म्हटले.

एक्स (X) वरील एका पोस्टमध्ये राष्ट्रपती म्हणाले, “प्रसिद्ध पांडवानी कलाकार श्रीमती तीजन बाई जी यांच्या निधनाची बातमी अत्यंत हृदयद्रावक आहे. आपल्या दमदार आवाजाने, प्रभावी रंगमंचीय उपस्थितीने आणि सादरीकरणाच्या अनोख्या शैलीने त्यांनी महाभारताच्या कथांना जिवंत केले. आपल्या विलक्षण प्रतिभेने, अढळ निष्ठेने आणि अनेक वर्षांच्या कठोर सरावाने त्यांनी छत्तीसगडच्या समृद्ध पांडवानी परंपरेला भारतात आणि परदेशातही ओळख मिळवून दिली. भारताचा सांस्कृतिक वारसा जतन आणि संवर्धन करण्यासाठी दिलेले त्यांचे अमूल्य योगदान सदैव स्मरणात राहील. मी त्यांच्या प्रियजनांना आणि चाहत्यांना माझ्या मनःपूर्वक संवेदना व्यक्त करतो.”

त्यांच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त करताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, तीजन बाई यांनी छत्तीसगडच्या पारंपरिक पांडवानी कला प्रकाराला जागतिक ओळख मिळवून दिली होती.

एक्स (X) वरील एका पोस्टमध्ये पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “प्रसिद्ध पांडवानी गायिका तीजन बाईजी यांच्या निधनाने मला तीव्र दुःख झाले आहे. आपल्या भव्य सादरीकरणातून त्यांनी छत्तीसगडच्या या लोककलेला जगभरात एक अद्वितीय ओळख मिळवून दिली. त्यांचे जाणे ही कला आणि संस्कृतीच्या जगाची कधीही भरून न येणारी हानी आहे. या दुःखद प्रसंगी, माझ्या संवेदना त्यांच्या कुटुंबियांप्रति आणि चाहत्यांप्रति आहेत. ओम शांती!”

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी त्यांच्या निधनाला कलाविश्वाची कधीही भरून न येणारी हानी म्हटले असून, पांडवानी परंपरेचे जतन आणि प्रसार करण्यात त्यांनी बजावलेल्या भूमिकेची प्रशंसा केली.

एक्स (X) वरील एका पोस्टमध्ये एच. एम. शाह म्हणाले, “पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित, प्रख्यात पांडवानी गायिका श्रीमती तीजन बाई जी यांचे निधन ही कलाविश्वाची कधीही भरून न येणारी हानी आहे. आपल्या अद्वितीय प्रतिभेने आणि अढळ निष्ठेने त्यांनी पांडवानी या लोककला प्रकाराला एक वेगळी ओळख दिली. छत्तीसगडच्या या समृद्ध लोकपरंपरेचे जतन करण्यातील त्यांचे योगदान सदैव स्मरणात राहील. त्यांच्या आत्म्यास शाश्वत शांती लाभो आणि त्यांच्या शोकाकुल कुटुंबियांना व चाहत्यांना हे अथांग दुःख सहन करण्याची शक्ती देवो. ओम शांती.”

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनीही त्यांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त केला.

एक्स (X) वरील एका पोस्टमध्ये सिंग म्हणाले, “प्रसिद्ध पांडवानी गायिका तीजन बाई जी यांच्या निधनाने मला तीव्र दुःख झाले आहे. त्यांनी आपल्या विलक्षण सादरीकरणातून लोककला क्षेत्रात एक अमिट छाप सोडली. छत्तीसगडचा सांस्कृतिक वारसा राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पोहोचवण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांचे निधन ही कला आणि संगीत जगताची कधीही भरून न येणारी हानी आहे. या दुःखाच्या प्रसंगी, माझ्या संवेदना त्यांच्या कुटुंबियांप्रति आणि चाहत्यांप्रति आहेत. ओम शांती!”

२४ एप्रिल १९५६ रोजी छत्तीसगडच्या दुर्ग जिल्ह्यातील गनियारी गावात जन्मलेल्या तीजन बाई, भारतातील सर्वात प्रसिद्ध लोककलाकारांपैकी एक म्हणून उदयास आल्या. त्यांनी वयाच्या १३ व्या वर्षी आपला पहिला सार्वजनिक कार्यक्रम सादर केला आणि पुढे महाभारतातील कथांचे संगीतमय कथन असलेल्या पांडवानी या पारंपरिक कलेला एक नवे रूप दिले.

ज्या काळात स्त्रिया पारंपरिकरित्या बसून वेदमती शैलीत पांडवाणी सादर करत असत, त्या काळात तीजन बाईंनी ही प्रथा मोडून काढली आणि पुरुषांचे वर्चस्व असलेल्या गतिशील उभ्या कपालिक शैलीचा अवलंब करणाऱ्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या.

पाच दशकांहून अधिक काळ चाललेल्या आपल्या कारकिर्दीत, त्यांनी छत्तीसगडची ही लोकपरंपरा आशिया, युरोप आणि जगाच्या इतर अनेक भागांतील प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवली. सुरुवातीच्या काळात सामाजिक विरोधाला सामोरे जावे लागूनही, त्या पांडवाणीचे जतन आणि संवर्धन करण्याच्या आपल्या वचनबद्धतेवर ठाम राहिल्या, कलाकारांच्या अनेक पिढ्यांना प्रेरणा दिली आणि या कला प्रकाराला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्धी मिळवून दिली.

भारतीय लोकसंस्कृतीतील त्यांच्या असाधारण योगदानाबद्दल त्यांना पद्मश्री, पद्मभूषण, पद्मविभूषण आणि संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारासह देशाचे अनेक सर्वोच्च नागरी आणि सांस्कृतिक सन्मान मिळाले.

(एएनआयच्या माहितीसह)