भारतीय रेल्वेने शुक्रवारी एक ऑनलाइन सुविधा सुरू केली आहे, ज्यामुळे प्रवाशांना रेल्वे तिकीट आरक्षित करतानाच अतिरिक्त सामानाची नोंदणी आणि त्यासाठी शुल्क भरण्याची सोय उपलब्ध झाली आहे. यामुळे प्रवास प्रक्रिया सुलभ झाली असून रेल्वे पार्सल कार्यालयांना स्वतंत्रपणे भेट देण्याची गरज कमी झाली आहे.
या नवीन सेवेमध्ये अतिरिक्त सामानाची नोंदणी ऑनलाइन तिकीट आरक्षण प्रणालीशी जोडण्यात आली आहे, ज्यामुळे पात्र प्रवाशांना नोंदणीच्या वेळीच ही प्रक्रिया डिजिटल पद्धतीने पूर्ण करता येते.
यापूर्वी, निर्धारित मोफत मर्यादेपेक्षा जास्त सामान घेऊन जाणाऱ्या प्रवाशांना अतिरिक्त सामानाची स्वतंत्रपणे नोंदणी करण्यासाठी रेल्वे पार्सल काउंटरवर जावे लागत असे. या प्रक्रियेमध्ये अनेकदा अतिरिक्त कागदपत्रांची पूर्तता करावी लागत असे आणि रांगेत थांबावे लागत असे.
ही ऑनलाइन सुविधा केवळ कन्फर्म तिकीट असलेल्या प्रवाशांसाठी उपलब्ध आहे आणि ज्या प्रवास वर्गांमध्ये लागू शुल्क भरून मोफत मर्यादेपेक्षा जास्त सामान नेण्याची परवानगी आहे, त्यांनाच ही सुविधा लागू होते.
एसी फर्स्ट क्लास, एसी २-टियर, फर्स्ट क्लास, स्लीपर क्लास आणि सेकंड क्लासमध्ये प्रवास करणारे प्रवासी या सेवेचा लाभ घेण्यासाठी पात्र आहेत. तथापि, एसी ३-टियर आणि एसी चेअर कारमध्ये प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी ही सुविधा उपलब्ध नाही, कारण या वर्गांमध्ये कमाल परवानगीयोग्य सामानाची मर्यादा ही मोफत सामान मर्यादेइतकीच आहे.
सध्याच्या सामान नियमांनुसार, एसी फर्स्ट क्लासचे प्रवासी ७० किलोपर्यंत मोफत आणि अतिरिक्त सामान शुल्क भरून कमाल १५० किलो सामान नेऊ शकतात. एसी २-टियर आणि फर्स्ट क्लासमध्ये प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना ५० किलो मोफत सामान नेण्याची परवानगी असून, कमाल मर्यादा १०० किलो आहे.
स्लीपर क्लासचे प्रवासी ४० किलोपर्यंत मोफत आणि निर्धारित शुल्क भरून कमाल ८० किलो सामान नेऊ शकतात, तर सेकंड क्लासच्या प्रवाशांना ३५ किलो मोफत आणि एकूण ७० किलोपर्यंत सामान नेण्याची परवानगी आहे. एसी ३-टियर आणि एसी चेअर कारमध्ये प्रवाशांना ४० किलोपर्यंत सामान नेण्याची परवानगी आहे, जी कमाल मर्यादा देखील आहे.
भारतीय रेल्वेने म्हटले आहे की, मोफत परवानगीपेक्षा जास्त परंतु निर्धारित कमाल मर्यादेत सामान नेणाऱ्या प्रवाशांना लागू असलेले अतिरिक्त सामान शुल्क भरावे लागेल.
रेल्वे प्रवासी डब्यांमध्ये नेल्या जाणाऱ्या सामानाच्या आकारावरील निर्बंधांची अंमलबजावणी करणे सुरूच ठेवते. कंपार्टमेंटमध्ये साधारणपणे १०० सेमी × ६० सेमी × २५ सेमी मापापर्यंतच्या ट्रंक, सुटकेस आणि बॉक्सला परवानगी आहे. एसी ३-टियर आणि एसी चेअर कार कोचमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी, सामानाचे कमाल अनुज्ञेय माप ५५ सेमी × ४५ सेमी × २२.५ सेमी आहे.
ऑनलाइन बुकिंग सुविधेमुळे प्रवाशांचे सामान व्यवस्थापन सोपे होईल आणि एकूणच प्रवासाचा अनुभव सुधारेल अशी अपेक्षा आहे.
(आयएएनएसच्या माहितीसह)




