पीएम मेमेंटोज ई-लिलाव २०२६ मध्ये महाराष्ट्राचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा, ऐतिहासिक परंपरा, आध्यात्मिक परंपरा, देशी कला आणि समकालीन कर्तृत्व ठळकपणे सादर केले आहे. यामध्ये राज्याची विविध ओळख दर्शविणाऱ्या ८९ स्मृतिचिन्हांचा संग्रह आहे.
महाराष्ट्र-केंद्रित या संग्रहामध्ये शिल्पे, चित्रे, कलाकृती, स्मारक वस्तू, धार्मिक वस्तू, क्रीडा स्मृतीचिन्हे आणि मॉडेल्स यांचा विस्तृत समावेश आहे, जे राज्याचा इतिहास, परंपरा आणि आधुनिक कर्तृत्वाची झलक देतात.
या संग्रहातील एक प्रमुख विषय म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांचा चिरस्थायी वारसा. अनेक स्मृतिचिन्हांमध्ये या मराठा शासकाला विविध कलात्मक रूपांमध्ये चित्रित केले आहे, ज्यात त्यांना घोड्यावर बसलेले, सिंहासनावर बसलेले, सिंहाशेजारी आणि समारंभाच्या प्रसंगांमध्ये दर्शविणाऱ्या पुतळ्यांचा समावेश आहे.
या संग्रहामध्ये एक चांदीचा पुतळा, लाकडी कोरीव चित्र, फ्रेम केलेली कलाकृती आणि रायगड किल्ल्यावरील मेघदंबरीची प्रतिकृती यांचाही समावेश आहे, जे शिवाजी महाराजांशी संबंधित ऐतिहासिक आणि स्थापत्यशास्त्रीय वारसा अधोरेखित करतात.
भक्ती परंपरा आणि वारली कला
महाराष्ट्राच्या समृद्ध भक्ती परंपरेचेही या संग्रहात महत्त्वपूर्ण प्रतिनिधित्व आढळते. या स्मृतिचिन्हांमध्ये पारंपरिक वाद्यांसह संत तुकाराम यांची चित्रे आणि ध्यानस्थ संत ज्ञानेश्वर यांच्या कलाकृतींचा समावेश आहे.
हा संग्रह राज्याच्या स्वदेशी कला परंपरा, विशेषतः वैशिष्ट्यपूर्ण वारली कला प्रकाराचेही प्रदर्शन करतो. अनेक कलाकृतींमध्ये ग्रामीण जीवन, शेती, सण-उत्सव आणि सामुदायिक परंपरा दर्शवण्यासाठी पारंपरिक वारली आकृतिबंध आणि भौमितिक नमुन्यांचा वापर केला आहे.
एका कलाकृतीत आदिवासी नेते बिरसा मुंडा यांच्या चित्रासोबत वारली आकृतिबंधांचा मिलाफ आहे, तर इतर कलाकृती वारली चित्रकलेच्या वैशिष्ट्यपूर्ण दृश्य भाषेच्या माध्यमातून दैनंदिन जीवन टिपतात. कापडावरील वारली चित्रे, ज्यात गडद मरून रंगाच्या कापडावरील हाताने रंगवलेल्या एका कलाकृतीचा समावेश आहे, या पारंपरिक कला प्रकाराची बहुआयामीता अधिक स्पष्टपणे दर्शवतात.
क्रीडा कामगिरीला स्थान
या कॅटलॉगमध्ये निवडक स्मृतीचिन्हांच्या माध्यमातून महाराष्ट्राच्या क्रीडा कामगिरीवरही प्रकाश टाकण्यात आला आहे.
यामध्ये पॅरा-बॅडमिंटनपटू सुकांत कदम यांची स्वाक्षरी असलेले बॅडमिंटन रॅकेट, तसेच पॅरिस २०२४ पॅरालिम्पिक खेळांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या सचिन खिलारी यांची स्वाक्षरी असलेली कॅरी बॅग आणि गोळाफेक यांचा समावेश आहे.
आधुनिक पायाभूत सुविधा आणि ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वे
हा संग्रह पारंपरिक कला आणि वारशाच्या पलीकडे जाऊन महाराष्ट्राच्या आधुनिक पायाभूत सुविधा आणि संस्थात्मक महत्त्वाचे टप्पे दर्शवतो.
वाधवन बंदर, ठाणे-बोरिवली दुहेरी बोगदा प्रकल्प आणि नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ यांच्या सादरीकरण प्रतिकृती या लिलावात प्रदर्शित केलेल्या स्मृतीचिन्हांपैकी आहेत.
भारताच्या सामाजिक, राजकीय आणि बौद्धिक वारशाचा गौरव करणाऱ्या स्मृतिचिन्हांमध्ये डॉ. बी. आर. आंबेडकर, लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक, अहिल्याबाई होळकर आणि पेशवा बाजीराव प्रथम यांसारख्या प्रमुख ऐतिहासिक व्यक्तींची चित्रे आणि शिल्पे यांचाही समावेश आहे.
एकत्रितपणे, ही ८९ स्मृतिचिन्हे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक ओळखीचा एक व्यापक पट सादर करतात, ज्यात ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वे, आध्यात्मिक परंपरा, लोककला, धार्मिक वारसा, क्रीडा क्षेत्रातील यश आणि आधुनिक पायाभूत सुविधा एकाच संग्रहात एकत्र आणल्या आहेत.
हस्तनिर्मित वारली रचना आणि भक्तिपूर्ण शिल्पांपासून ते संस्थात्मक प्रतिकृती आणि क्रीडा स्मृतिचिन्हांपर्यंत, हा संग्रह महाराष्ट्राचा वारसा आणि यश ज्या विविध मार्गांनी सादर केले आहे, ते प्रतिबिंबित करतो.
पीएम मेमेंटोज ई-लिलाव २०२६ ची ८ वी आवृत्ती २ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत सुरू आहे. संपूर्ण कॅटलॉग, लिलावाच्या तारखा आणि सहभागाचा तपशील अधिकृत पीएम मेमेंटोज ई-लिलाव पोर्टलवर उपलब्ध आहे.
