संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) व्यासपीठावर भारताने अण्वस्त्र निःशस्त्रीकरण आणि सुरक्षा उपायांबाबत घेतलेली भूमिका व मांडलेले प्रमुख मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. सार्वत्रिक आणि भेदभावरहित चौकटीची मागणी
भारताने जागतिक स्तरावर अण्वस्त्रांचा प्रसार रोखण्यासाठी आणि पूर्ण अण्वस्त्रमुक्तीसाठी “सार्वत्रिक (Universal), भेदभावरहित (Non-discriminatory) आणि पडताळणीयोग्य (Verifiable)” अशी कायदेशीर चौकट तयार करण्याची मागणी केली आहे.
२. मानवी नियंत्रणाचा आग्रह (Human Control over AI)
अण्वस्त्र कमांड आणि कंट्रोल सिस्टीममध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि प्रगत तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर लक्षात घेता, अण्वस्त्र वापराचा कोणताही अंतिम निर्णय केवळ मानवाच्या हातीच असावा, अशी स्पष्ट भूमिका भारताने मांडली.
३. तंत्रज्ञान हस्तांतरणावर देखरेख (Technology Transfers & Terrorism)
संवेदनशील अण्वस्त्र आणि क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञान गैर-जबाबदार घटक किंवा दहशतवादी संघटनांच्या हाती लागू नये, यासाठी संयुक्त राष्ट्रांच्या सर्व सदस्य देशांनी तंत्रज्ञान हस्तांतरणावर कडक देखरेख आणि सुरक्षा उपाययोजना लागू कराव्यात, असा इशारा भारताने दिला.
४. ‘नो फर्स्ट युज’ (No First Use) धोरण
भारताने आपल्या ‘नो फर्स्ट युज’ (पहिल्यांदा वापर न करणे) आणि अण्वस्त्रधारी नसलेल्या देशांविरुद्ध अण्वस्त्र न वापरण्याच्या धोरणाचा पुनरुच्चार केला. या तत्त्वांसाठी बहुपक्षीय कायदेशीर करार करण्यास भारत तयार असल्याचेही नमूद केले.
