एनसीईआरटीने पायरेटेड पाठ्यपुस्तकांच्या रॅकेटवर कारवाई तीव्र केली, देशभरात ५ लाखांहून अधिक प्रती जप्त केल्या

राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषदेने (NCERT) पोलिस अधिकाऱ्यांच्या सहकार्याने, कॉपीराइट कायदा, १९५७ अंतर्गत पायरेटेड NCERT पाठ्यपुस्तकांचे बेकायदेशीर उत्पादन, वितरण आणि विक्री रोखण्यासाठी आपले प्रयत्न वाढवले आहेत. गेल्या १४ महिन्यांत, NCERT ने ५ लाखांहून अधिक पायरेटेड पाठ्यपुस्तके, तसेच २० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीचे छपाई कागद आणि यंत्रसामग्री जप्त केली आहे, तर या बेकायदेशीर व्यापारात गुंतलेल्या प्रिंटर, गोदाम मालक आणि किरकोळ विक्रेत्यांविरुद्ध २९ एफआयआर दाखल केले आहेत.

अलिकडच्याच कारवाईत, NCERT ने उत्तर प्रदेश पोलिसांसोबत काम करत मुझफ्फरनगरमधील एका गोदामावर छापा टाकला आणि २ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीची १.५ लाखांहून अधिक पायरेटेड NCERT पाठ्यपुस्तके जप्त केली. या छाप्यात एक ट्रक, पायरेटेड पुस्तकांनी भरलेल्या दोन कार आणि असंख्य प्रिंटिंग प्लेट्स जप्त करण्यात आल्या, आठ जणांना घटनास्थळी अटक करण्यात आली. त्यानंतरच्या कारवाईत, अधिकाऱ्यांनी हरियाणातील समलखा येथील एका प्रिंटिंग प्रेसवर छापा टाकला आणि अतिरिक्त पायरेटेड पाठ्यपुस्तके, प्रिंटिंग प्लेट्स आणि यंत्रसामग्री जप्त केली. या पायरसी रॅकेटमागील सूत्रधारांना शोधण्यासाठी तपास सुरू आहे.

पायरेटेड पाठ्यपुस्तकांमुळे केवळ एनसीईआरटी आणि सरकारचे मोठे उत्पन्न नुकसान होत नाही तर निकृष्ट कागद आणि शाईच्या वापरामुळे विद्यार्थ्यांचे आरोग्य धोक्यात येते. या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी, एनसीईआरटीने त्यांच्या पाठ्यपुस्तकांसाठी कागद आणि छपाईची गुणवत्ता वाढवली आहे, वेळेवर छपाई आणि पुरेशी बाजारपेठ उपलब्धता सुनिश्चित केली आहे आणि डिलिव्हरी शुल्काशिवाय जास्तीत जास्त किरकोळ किमतीत प्रमुख ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवर पाठ्यपुस्तके उपलब्ध करून दिली आहेत. याव्यतिरिक्त, एनसीईआरटीने काशीपूरमधील बेकायदेशीर एनसीईआरटी वॉटरमार्क केलेले कागद तयार करणाऱ्या पेपर मिलवर कारवाई केली आहे. पायरेसी विरोधी उपाययोजनांना अधिक बळकटी देण्यासाठी, एनसीईआरटीने आयआयटी कानपूरने विकसित केलेला तंत्रज्ञान-आधारित उपाय सादर केला आहे, जो एका पाठ्यपुस्तक शीर्षकाच्या १० लाख प्रतींवर आधारित आहे, पुढील शैक्षणिक वर्षात सर्व शीर्षकांमध्ये याचा विस्तार करण्याची योजना आहे, समुद्री चाच्यांनी सहजपणे प्रतिकृती बनवलेल्या जुन्या वॉटरमार्क केलेल्या कागद प्रणालीची जागा घेत.