राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांनी शनिवारी (१० जानेवारी, २०२६) सांगितले की, हल्ले आणि गुलामगिरीच्या वेदनादायक इतिहासाचा ‘बदला’ घेण्यासाठी भारताला केवळ सीमेवरच नव्हे, तर आर्थिकदृष्ट्या आणि इतर सर्वच बाबतीत स्वतःला अधिक मजबूत करावे लागेल.
विकसित भारत युवा नेते संवादाच्या उद्घाटन समारंभात प्रमुख पाहुणे म्हणून बोलताना, श्री. डोवाल यांनी आपला मुद्दा पटवून देण्यासाठी महात्मा गांधी, सुभाषचंद्र बोस आणि भगतसिंग यांच्यासारख्या स्वातंत्र्यसैनिकांच्या संघर्षाचा आणि त्यागाचा संदर्भ दिला.
“तुम्ही भाग्यवान आहात की तुमचा जन्म स्वतंत्र भारतात झाला. माझा जन्म पारतंत्र्यातील भारतात झाला होता. आमच्या पूर्वजांनी स्वातंत्र्यासाठी लढा दिला आणि अनेक संकटे व अडचणींचा सामना केला,” असे ८१ वर्षीय माजी गुप्तचर विभागाच्या संचालकांनी देशभरातील ३,००० तरुण प्रतिनिधींच्या मेळाव्याला संबोधित करताना सांगितले.
“भगत सिंग यांच्यासारख्या लोकांना फाशी देण्यात आली, सुभाषचंद्र बोस यांनी आयुष्यभर संघर्ष केला आणि आपल्याला स्वातंत्र्य मिळावे म्हणून महात्मा गांधींना सत्याग्रह करावा लागला,” असे ते म्हणाले.
“बदला हा चांगला शब्द नाही, पण तो एक प्रचंड शक्ती ठरू शकतो. आपल्याला आपल्या इतिहासाचा बदला घ्यायचा आहे आणि या देशाला अशा टप्प्यावर न्यायचे आहे, जिथे तो केवळ सीमा सुरक्षेच्या बाबतीतच नव्हे, तर अर्थव्यवस्था, सामाजिक विकास, प्रत्येक बाबतीत पुन्हा महान बनेल,” असे ते म्हणाले.
कार्यक्रमात उपस्थित असलेल्यांना भविष्याचे नेते संबोधून, श्री. डोवाल यांनी कणखर नेतृत्वाची गरज असल्याचे अधोरेखित केले आणि असे नेतृत्व पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दाखवून दिले आहे, असे ते म्हणाले.
नेपोलियन एकदा म्हणाला होता, ‘मेंढीच्या नेतृत्वाखालील १,००० सिंहांना मी घाबरत नाही, पण सिंहाच्या नेतृत्वाखालील १,००० मेंढ्यांना मी घाबरतो’. नेतृत्व किती महत्त्वाचे आहे, हेच यातून दिसून येते,” असे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार म्हणाले.
“आपण एक प्रगत समाज होतो. आपण इतर संस्कृतींवर किंवा त्यांच्या मंदिरांवर हल्ले केले नाहीत, पण सुरक्षेच्या बाबतीत आपण आत्म-जागरूक नसल्यामुळे इतिहासाने आपल्याला एक धडा शिकवला. आपण तो धडा शिकलो का?” असा प्रश्न त्यांनी विचारला.
“तो धडा आपण लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे, कारण जर तरुणांनी तो विसरला, तर ते देशासाठी एक शोकांतिका ठरेल,” असे ते म्हणाले.
श्री. डोवाल म्हणाले की, जगातील प्रत्येक संघर्ष सुरक्षाविषयक चिंतांमधून जन्माला येतो.
“संघर्ष का होतात? असे नाही की लोक मनोरुग्ण आहेत आणि त्यांना मृतदेह पाहून आनंद मिळतो. तर, स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी आणि शत्रू राष्ट्राला आपल्या अटी मान्य करायला लावण्यासाठी तुम्ही त्याला आपल्या अंकित करू इच्छिता, म्हणून संघर्ष होतात. तुम्ही सध्या जगातील कोणताही संघर्ष पाहा, तो सुरक्षेसाठी दुसऱ्या देशावर आपल्या अटी लादण्याबद्दलच असतो,” असे ते म्हणाले.
“त्यामुळे, आपल्यालाही स्वतःचे संरक्षण करावे लागेल. ही एक शक्तिशाली भावना आहे; आपण त्यातून प्रेरणा घेतली पाहिजे,” असेही त्यांनी पुढे जोडले.
श्री. डोवाल यांनी आपल्या भाषणाची सुरुवात करताना सांगितले की, युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्री मनसुख मांडविया यांनी तरुणांच्या मेळाव्याला संबोधित करण्यासाठी दिलेल्या निमंत्रणामुळे त्यांना आश्चर्य वाटले.
“तुमच्यापैकी बहुतेकजण माझ्यापेक्षा किमान ६० वर्षांनी लहान आहात… आणि मी विचार करत होतो की मी तुमच्याशी कोणत्या विषयावर बोलू शकेन. माझे तारुण्य खूप पूर्वीच संपले आहे, तुमचे तारुण्य कशाबद्दल आहे हे देखील मला माहीत नाही,” असे ते मिश्किलपणे म्हणाले.
परंतु, त्यांनी तरुणांना ‘स्वानुभवांवर’ आधारित काही सल्ला दिला — निर्णायक बना आणि घेतलेल्या निर्णयांवर ठाम राहण्याची दृढनिश्चयी वृत्ती ठेवा.
“आणि कृपया लक्षात ठेवा, स्वप्ने जीवन घडवत नाहीत, ती केवळ जीवनाला दिशा देतात आणि ती एका दिवसात पूर्ण होत नाहीत,” असे ते म्हणाले.
“स्वप्ने सत्यात उतरण्यासाठी, तुम्हाला तुमचे निर्णय योग्य असल्याचे सिद्ध करावे लागेल. तसेच, प्रेरणा तात्पुरती असते, पण शिस्त चिरस्थायी असते. म्हणून, हार मानू नका, चिकाटी खूप महत्त्वाची आहे. स्वतःवरील विश्वास गमावू नका,” असेही त्यांनी पुढे जोडले.
राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार म्हणाले की, तरुणांनी तंत्रज्ञान आणि विज्ञानातील नाविन्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे.
“कामगिरीपेक्षा कोणताही संदेश अधिक शक्तिशाली नसतो. शांतपणे नवनवीन शोध लावा आणि यश मिळवा. प्रचार संदेश पोहोचवू शकत नाही, केवळ तुमचे कार्यच तो संदेश पोहोचवते. लक्षात ठेवा की सर्व धाडसी लोक संयमी असतात, सर्व भित्रे अधीर आणि गोंगाट करणारे असतात,” असे श्री. डोवाल म्हणाले.
