परिसंस्थेला चालना देण्यासाठी  हायड्रोजन स्टार्टअप प्रदर्शन

नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाने (MNRE) देशातील वाढत्या हायड्रोजन स्टार्टअप परिसंस्थेला प्रोत्साहन देण्यासाठी बुधवारी एक दिवसीय हायड्रोजन स्टार्टअप प्रदर्शनाचे आयोजन केले.

सरकारच्या म्हणण्यानुसार, या प्रदर्शनात इलेक्ट्रोलायझर तंत्रज्ञान, फ्युएल सेल ॲप्लिकेशन्स, बायोमासपासून हायड्रोजन उत्पादन आणि हायड्रोजन प्रणालींसाठी डिजिटल सोल्यूशन्स यांसारख्या हरित हायड्रोजन मूल्य साखळीच्या विविध विभागांमध्ये कार्यरत असलेले १८ स्टार्टअप्स एकत्र आले होते.

सहभागी स्टार्टअप्सनी त्यांचे तंत्रज्ञान प्रदर्शित केले आणि सरकार, उद्योग व संशोधन समुदायातील हितधारकांशी संवाद साधला, असे सांगण्यात आले.

उद्योग आणि अंतर्गत व्यापार प्रोत्साहन विभागाच्या (DPIIT) मते, सप्टेंबर २०२५ पर्यंत हायड्रोजन क्षेत्रात २४९ स्टार्टअप्स कार्यरत होते.

या प्रदर्शनात इलेक्ट्रोलायझर तंत्रज्ञान, हायड्रोजन उत्पादन, फ्युएल सेल्स, हायड्रोजन-आधारित ॲप्लिकेशन्स, सुरक्षा प्रणाली, ड्रोन तंत्रज्ञान, हायड्रोजन कुकिंग सोल्यूशन्स, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि बायो-हायड्रोजन यांसारख्या अनेक श्रेणींमधील स्टार्टअप्स सहभागी झाले होते.

सरकारचे प्रधान वैज्ञानिक सल्लागार अजय सूद यांनी या कार्यक्रमाला उपस्थित राहून स्टार्टअप संस्थापकांशी संवाद साधला.

एमएनआरईने (MNRE) गेल्या वर्षी ‘हायड्रोजन उत्पादन आणि अनुप्रयोगांचे नवीन आणि अभिनव उपयोग’ (New and Novel Uses of Hydrogen Production and Applications) ही योजना सुरू केली होती, ज्याअंतर्गत प्रायोगिक प्रकल्पांसाठी स्टार्टअप निधीकरिता १०० कोटी रुपये राखून ठेवण्यात आले आहेत, ज्यात प्रत्येक स्टार्टअपला कमाल ५ कोटी रुपयांचे अनुदान दिले जाईल.

या योजनेनंतर, राष्ट्रीय सौर ऊर्जा संस्थेने (NISE) सप्टेंबर २०२५ मध्ये प्रस्तावांसाठी आवाहन केले, ज्यासाठी १११ अर्ज प्राप्त झाले. यापैकी, ५८ स्टार्टअप्सना या वर्षाच्या सुरुवातीला प्रकल्प मूल्यांकन समितीसमोर सादरीकरणासाठी शॉर्टलिस्ट करण्यात आले असून, येत्या काही आठवड्यांत निकाल अपेक्षित आहेत.

मंत्रालयाने यापूर्वी गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये नवी दिल्लीत एका संशोधन आणि विकास (R&D) परिषदेदरम्यान अशाच प्रकारचे स्टार्टअप प्रदर्शन आयोजित केले होते, ज्यात २५ हून अधिक स्टार्टअप्सनी सहभाग घेतला होता. सध्याचे प्रदर्शन हा त्याच उपक्रमाचा पुढील टप्पा आहे.

याप्रसंगी उपस्थित असलेल्या इतर मान्यवरांमध्ये एमएनआरईचे सचिव संतोष कुमार सारंगी, पीएसए कार्यालयातील वैज्ञानिक सचिव परमिंदर मैनी आणि राष्ट्रीय हरित हायड्रोजन मिशनचे संचालक अभय बाकरे यांचा समावेश होता.

–आयएएनएस