केंद्र सरकारने जून २०२६ मध्ये रुग्णांच्या आरोग्याची सुरक्षा लक्षात घेऊन एक मोठा निर्णय घेतला आहे. सरकारने तब्बल १६ प्रकारच्या ‘फिक्स्ड-डोस कॉम्बिनेशन’ (FDC) म्हणजेच मिश्र औषधांच्या उत्पादनावर, विक्रीवर आणि वितरणावर तात्काळ प्रभावाने पूर्ण बंदी घातली आहे.
केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने ‘औषध आणि सौंदर्य प्रसाधने कायदा, १९४०’ (Drugs and Cosmetics Act) च्या कलम २६ए अंतर्गत हे आदेश जारी केले आहेत. या संदर्भातील सविस्तर बातमी खालीलप्रमाणे आहे:
पॅरासिटामॉल, अमोक्सिसिलिनसह १६ मिश्र औषधे आरोग्यासाठी घातक; केंद्र सरकारची तात्काळ बंदी
नवी दिल्ली:
भारतात विकल्या जाणाऱ्या १६ फिक्स्ड-डोस कॉम्बिनेशन (FDC) औषधांवर केंद्र सरकारने तात्काळ बंदी आणली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार गठीत करण्यात आलेल्या तज्ज्ञ समितीच्या (DTAB) वैज्ञानिक पुनरावलोकनानंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे. ही औषधे आजार बरे करण्यासाठी प्रभावी नसून, उलट त्यांच्या वापरामुळे लोकांच्या आरोग्याला मोठा धोका निर्माण होऊ शकतो, असे तपासणीत समोर आले आहे.
बंदी घालण्याचे मुख्य कारण काय?
तज्ज्ञ समितीच्या अभ्यासानुसार, या औषधांच्या मिश्रणामध्ये कोणताही ठोस ‘उपचारात्मक फायदा’ (Therapeutic Justification) नाही. म्हणजेच दोन किंवा अधिक औषध घटक एकत्र करून बनवलेली ही मिश्रणे वैज्ञानिकदृष्ट्या निरुपयोगी आणि मानवी शरीरासाठी हानिकारक ठरत आहेत. म्हणूनच सार्वजनिक हितासाठी या औषधांवर बंदी घालण्यात आली आहे.
कोणत्या प्रकारच्या औषधांवर परिणाम?
या बंदीचा फटका प्रामुख्याने खालील औषध श्रेणींना बसला आहे:
प्रतिजैविके (Antibiotics): इन्फेक्शनसाठी वापरली जाणारी औषधे.
वेदनाशामक (Pain-relief): अंगदुखी आणि वेदनांवरील गोळ्या.
पोटदुखीवरील (Antispasmodic): पोटात येणाऱ्या पेटक्यांवर किंवा दुखीवर दिली जाणारी औषधे.
त्वचाविकार व स्किन-केअर (Dermatological): यामध्ये काही कोरफड (Aloe Vera) आणि व्हिटॅमिन-ई युक्त क्रिम्स/लोशन्सचा समावेश आहे.
मधुमेहविरोधी (Anti-diabetic): रक्तातील साखर नियंत्रित करणारी औषधे.
बंदी घालण्यात आलेल्या प्रमुख औषधांची यादी (घटकांनुसार):
औषधांचे कॉम्बिनेशन (FDC) संभाव्य वापर / श्रेणी
Amoxicillin + अँटीबायोटिक (इन्फेक्शन Serratiopeptidase आणि सूज)
Cefuroxime + अँटीबायोटिक Serratiopeptidase
Paracetamol + वेदनाशामक / पेन-रिलिफ Lignocaine
Gliclazide + मधुमेहावरील औषध Chromium Picolinate
Dicyclomine + पोटदुखी आणि क्रॅम्प्सवरील Paracetamol + औषध Clidinium Bromide
Aloe Vera + Vitamin E स्किन-केअर / क्रीम + Herbal Components
राज्य औषध नियंत्रक आणि अंमलबजावणी संस्थांना या बंदीची देशभरात कडक अंमलबजावणी करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
