१ जुलै २०२६ पासून भारतामध्ये अनेक महत्त्वाचे आर्थिक आणि सरकारी नियम बदलले आहेत.

१ जुलै २०२६ पासून भारतामध्ये अनेक महत्त्वाचे आर्थिक आणि सरकारी नियम बदलले आहेत. हे बदल तुमच्या खिशावर, बँक खात्यावर आणि दैनंदिन व्यवहारांवर थेट परिणाम करू शकतात.
या महिन्यापासून लागू झालेले मुख्य बदल आणि नवीन नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
१. पासपोर्ट काढणे महागले (Passport Fees Revised)
परराष्ट्र मंत्रालयाने तब्बल १४ वर्षांनंतर पासपोर्ट शुल्कात मोठी वाढ केली आहे. आता नवीन पासपोर्ट काढण्यासाठी किंवा नूतनीकरण (Renew) करण्यासाठी जास्त पैसे मोजावे लागतील:
नॉर्मल पासपोर्ट (३६ पाने): ₹१,५०० ऐवजी आता ₹२,५०० मोजावे लागतील.
तात्काळ पासपोर्ट (३६ पाने): ₹३,५०० ऐवजी आता ₹५,००० शुल्क झाले आहे.
६० पानांचा जम्बो पासपोर्ट: नॉर्मलसाठी ₹३,५०० आणि तात्काळसाठी ₹६,००० मोजावे लागतील.
२. आधार कार्ड धारकांसाठी गूड न्यूज (Free Aadhaar Email Update)
जर तुम्हाला तुमच्या आधार कार्डमध्ये ईमेल आयडी अपडेट करायचा असेल, तर UIDAI ने एक मोठा दिलासा दिला आहे.
आधी यासाठी ₹७५ फी लागायची, पण १ जुलै ते ३१ डिसेंबर २०२६ या ६ महिन्यांच्या कालावधीसाठी ही फी पूर्णपणे माफ करण्यात आली आहे.
शर्त: हा लाभ फक्त ‘Aadhaar Mobile Application’ द्वारे अपडेट केल्यास मिळेल, वेबसाईटवरून केल्यास नाही.
३. चुकीची पॉलिसी किंवा प्रॉडक्ट विकणाऱ्या बँकांवर RBI ची कडक कारवाई
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) ग्राहकांच्या संरक्षणासाठी नवीन नियम लागू केला आहे. बऱ्याचदा बँका ग्राहकांना चुकीची माहिती देऊन कर्ज, विमा किंवा इतर वित्तीय प्रॉडक्ट्स विकतात (ज्याला ‘Mis-selling’ म्हणतात).
आता अशा प्रकारे फसवणूक झाल्यास ग्राहकाला पूर्ण पैसे परत (Full Refund) मिळतील.
याशिवाय ग्राहकाचे काही नुकसान झाले असल्यास बँकेला नुकसानभरपाई (Compensation) देखील द्यावी लागेल.
४. क्रेडिट कार्डच्या नियमांत बदल (SBI & HDFC Credit Cards)
HDFC बँक: डोमेस्टिक एअरपोर्ट लाउंज एक्सेस (Lounge Access) च्या नियमात बदल केला आहे. जर तुम्हाला जुलै ते सप्टेंबर या तिमाहीत मोफत लाउंज वापरायचा असेल, तर आधीच्या तिमाहीत (एप्रिल ते जून) तुमच्या कार्डवरून किमान ₹६०,००० चा खर्च झालेला असणे अनिवार्य आहे.
SBI Card: ‘PhonePe SBI Credit Card’ च्या रिवॉर्ड पॉईंट्सच्या रचनेत बदल करण्यात आले असून काही व्यवहारांवरील रिवॉर्ड पॉईंट्स कमी किंवा बंद करण्यात आले आहेत.
५. इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) ची डेडलाईन जवळ आली
आर्थिक वर्ष २०२५-२६ (असेसमेंट वर्ष २०२६-२७) साठी पगारदार व्यक्तींना (ITR-1 आणि ITR-2) टॅक्स रिटर्न फाईल करण्यासाठी ३१ जुलै २०२६ ही शेवटची तारीख आहे. मुदत संपल्यानंतर फाईल केल्यास ₹५,००० पर्यंत दंड भरावा लागू शकतो. (तथापि, व्यावसायिक आणि टॅक्स ऑडिट नसलेल्या इतर प्रकरणांसाठी (ITR-3 आणि ITR-4) ही मुदत ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे).
६. कमर्शियल LPG सिलेंडर स्वस्त, घरगुती दरात बदल नाही
१ जुलै रोजी तेल कंपन्यांनी १९ किलोच्या कमर्शियल एलपीजी सिलेंडरच्या दरात ₹१८३.५० ची कपात केली आहे. व्यावसायिक वापरासाठी हा मोठा दिलासा आहे, मात्र १४.२ किलोच्या घरगुती गॅस सिलेंडरच्या दरांमध्ये कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही.
७. रेल्वे प्रवाशांसाठी कडक नियम
रेल्वेने काही दंडात्मक नियमांमध्ये वाढ केली आहे. प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी ट्रेनमध्ये घातक किंवा ज्वलनशील वस्तू घेऊन प्रवास केल्यास दंड ₹२५० वरून ₹५०० करण्यात आला आहे, तसेच गंभीर प्रकरणात १०,००० रुपयांपर्यंत दंड आणि तुरुंगवासही होऊ शकतो. महिलांच्या डब्यात बेकायदेशीर प्रवास करणाऱ्या पुरुषांना आता ₹२,५०० पर्यंत दंड भरावा लागू शकतो.
इतर महत्त्वाची माहिती: खाजगी क्षेत्रातील ‘Nayara Energy’ ने वाहनधारकांना दिलासा देत आपल्या पंपांवर पेट्रोल प्रति लिटर ₹५ आणि डिझेल प्रति लिटर ₹३ ने स्वस्त केले आहे. तसेच, EPFO ची ऑनलाईन यंत्रणा अपग्रेडेशननंतर पुन्हा पूर्ण क्षमतेने सुरू झाली आहे.