भविष्यातील युद्ध आणि ड्रोन हल्ल्यांचा धोका लक्षात घेऊन संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) ‘प्रोजेक्ट SHIELD’ (S-Band High-Power Microwave Integrated Evaluation System) वर काम सुरू केले आहे. दुश्मन देशांचे ड्रोन्स, ड्रोनचे थवे (Swarm Drones) आणि इलेक्ट्रॉनिक प्रणाली निष्प्रभ करण्यासाठी ही एक अत्यंत आधुनिक स्वदेशी तंत्रज्ञान प्रणाली आहे.
प्रोजेक्ट SHIELD ची प्रमुख वैशिष्ट्ये
हाय-पावर मायक्रोवेव्ह (HPM) तंत्रज्ञान: ही प्रणाली कोणत्याही गोळीबाराशिवाय अतिशय शक्तिशाली इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक लहरी (High-Power Microwave Waves) सोडते. यामुळे हवेत असणाऱ्या ड्रोन्सचे डिजिटल सर्किट आणि इलेक्ट्रॉनिक सिस्टीम तात्काळ जाम किंवा नष्ट होतात.
ड्रोनच्या थव्यांवर (Drone Swarms) मात: एकाच वेळी येणाऱ्या शेकडो ड्रोन्सच्या हल्ल्यांना ही यंत्रणा एकाच बटणात हवेतच रोखू शकते.
GaN सॉलिड-स्टेट एम्पलीफायर: यात अत्याधुनिक गॅलियम नायट्राइड (GaN) तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात असून, हे हाय-पावर लहरी निर्माण करण्यास सक्षम आहे.
सक्रिय क्षमता: हे सिस्टीम पल्स मोडमध्ये कमीत कमी 3\text{ kV/m} (किलोव्होल्ट प्रति मीटर) इतकी प्रचंड इलेक्ट्रिक फिल्ड स्ट्रेंथ तयार करू शकते.
इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर आणि रडार संरक्षण: ड्रोन्सव्यतिरिक्त, ही यंत्रणा शत्रूचे रडार, कम्युनिकेशन सिस्टीम आणि सेन्सर्सवरही मात करू शकते.
महत्त्व
रशिया-युक्रेन आणि इस्रायल-इराण युद्धांमध्ये ड्रोन्सचा मोठ्या प्रमाणावर झालेला वापर पाहता, भारताच्या सीमांचे आणि महत्त्वाच्या लष्करी तळांचे रक्षण करण्यासाठी ही ‘शील्ड’ प्रणाली अत्यंत रणनीतिक भूमिका बजावणार आहे. या प्रकल्पामुळे भारत बिगर-कायनेटिक (नॉन-लीथल) संरक्षण तंत्रज्ञानात स्वावलंबी होण्याच्या दिशेने वेगाने पुढे जात आहे.
