FSSIने सहा महिन्यांपर्यंतच्या बालकांसाठीच्या पोषण उत्पादनांमधील अतिरिक्त सुक्रोज आणि फ्रुक्टोजवर बंदी घालण्याचा प्रस्ताव मांडला

भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) पोषण मानके अधिक मजबूत करण्याच्या आणि लहान वयातच अतिरिक्त साखरेचा संपर्क कमी करण्याच्या प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून, सहा महिन्यांपर्यंतच्या बालकांसाठी असलेल्या पोषण उत्पादनांमध्ये सुक्रोज आणि फ्रुक्टोज घालण्यास बंदी घालण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.

हा प्रस्ताव १६ ऑक्टोबर रोजी ‘गॅझेट ऑफ इंडिया’मध्ये प्रकाशित झालेल्या ‘अन्न सुरक्षा आणि मानके (बालपोषणासाठीचे अन्न) सुधारणा नियम, २०२६’ च्या मसुद्याचा एक भाग आहे.

या सुधारणेचा उद्देश, बालकांसाठीची पोषण उत्पादने, विशेषतः आयुष्याच्या पहिल्या सहा महिन्यांत, वयानुसार योग्य पोषण गरजा पूर्ण करतात हे सुनिश्चित करून, विद्यमान नियामक चौकट अधिक मजबूत करणे हा आहे.

‘अन्न सुरक्षा आणि मानके (बालपोषणासाठीचे अन्न) नियम, २०२०’ अंतर्गत, जन्मापासून ते २४ महिन्यांपर्यंतच्या मुलांसाठी असलेल्या विविध प्रकारच्या बालखाद्य उत्पादनांसाठी पोषण रचना, गुणवत्ता आणि सुरक्षा मानके विहित केली आहेत.

विद्यमान नियमांनुसार, लॅक्टोज आणि ग्लुकोज पॉलिमर्सना कर्बोदकांचे प्राधान्य असलेले स्रोत म्हणून ओळखले जाते, तर आवश्यकतेनुसार कर्बोदकांचे स्रोत म्हणून सुक्रोज आणि फ्रुक्टोज घालण्यास विहित मर्यादेच्या अधीन राहून परवानगी दिली जाते.

प्रस्तावित सुधारणेनुसार सहा महिन्यांपर्यंतच्या बालकांसाठी असलेल्या उत्पादनांवर एक विशिष्ट निर्बंध लागू करण्यात आला आहे.

“सहा महिन्यांपर्यंतच्या बालकांसाठी असलेल्या उत्पादनांमध्ये सुक्रोज आणि फ्रुक्टोज मिसळले जाणार नाही,” असे मसुदा अधिसूचनेत नमूद आहे.

एफएसएसएआयच्या (FSSAI) मते, निरोगी वाढ आणि विकासासाठी आयुष्याचे पहिले सहा महिने अत्यंत महत्त्वाचे असतात, त्यामुळे या काळात योग्य पोषण आवश्यक ठरते.

प्रस्तावित निर्बंधाचा उद्देश हा आहे की, बालकांच्या पोषण उत्पादनांमध्ये अनावश्यक अतिरिक्त साखरेचा वापर न करता त्यांच्या पौष्टिक गरजा पूर्ण व्हाव्यात.

या उपायाचा उद्देश अतिरिक्त साखरेच्या लहान वयात होणाऱ्या संपर्काशी संबंधित सार्वजनिक आरोग्याच्या समस्यांचे निराकरण करणे हा देखील आहे, ज्यामध्ये बालपणीचा लठ्ठपणा आणि संबंधित आरोग्यविषयक गुंतागुंतीशी निगडित आहारातील धोक्याच्या घटकांचा समावेश आहे.

हा उपक्रम आयुष्याच्या पहिल्या सहा महिन्यांत केवळ स्तनपानाचे समर्थन करणाऱ्या प्रस्थापित सार्वजनिक आरोग्य शिफारशींशी सुसंगत आहे.

पौष्टिक मानके अधिक कठोर करून, एफएसएसएआयचा उद्देश उत्पादकांना अशी उत्पादने विकसित करण्यास प्रोत्साहित करणे आहे, जी लहान बालकांच्या पौष्टिक गरजांना प्राधान्य देतील आणि त्याच वेळी योग्य आहार पद्धतींनाही पाठिंबा देतील.

प्रस्तावित सुधारणा ही मुलांच्या आरोग्याचे रक्षण करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून, अन्न नियामकाचे विज्ञान-आधारित मानके, जबाबदार उत्पादन निर्मिती आणि प्रतिबंधात्मक पोषण यांवरील लक्ष देखील दर्शवते.

मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारविनिमयासाठी प्रसिद्ध करण्यात आली असून, अधिकृत राजपत्र अधिसूचना जनतेसाठी उपलब्ध झाल्याच्या तारखेपासून ६० दिवसांच्या आत संबंधित घटकांना आक्षेप आणि सूचना सादर करण्यासाठी आमंत्रित करण्यात आले आहे.

प्रस्तावित सुधारणेला अंतिम रूप देण्यापूर्वी, एफएसएसएआय (FSSAI) विचारविनिमय कालावधीत प्राप्त झालेल्या निवेदनांची तपासणी करेल.

-पीआयबी