लॉरेन्स बिश्नोई: एक परिचर्चा आणि पार्श्वभूमी
लॉरेन्स बिश्नोई हे नाव गेल्या काही वर्षांपासून भारतीय गुन्हेगारी जगतात, वृत्तवाहिन्यांवर आणि सोशल मीडियावर अत्यंत चर्चेत आहे. पंजाब, हरियाणा, राजस्थान आणि दिल्लीसह विविध राज्यांमध्ये पसरलेले त्याचे गुन्हेगारी जाळे आणि हाय-प्रोफाइल प्रकरणांमधील सहभागामुळे तो सध्या सुरक्षा यंत्रणांच्या केंद्रस्थानी आहे.
१. पार्श्वभूमी आणि गुन्हेगारी जगतात प्रवेश
* जन्म आणि शिक्षण: लॉरेन्स बिश्नोईचा जन्म पंजाबमधील फाजिल्का जिल्ह्यातील अबोहर जवळील ‘दत्तारणवाली’ या गावात एका सुशिक्षित आणि सदन जाट बिश्नोई कुटुंबात झाला. त्याचे वडील पंजाब पोलिसात कॉन्स्टेबल होते.
* विद्यापीठ राजकारण: चंदीगड येथील प्रतिष्ठित पंजाब विद्यापीठातून (Panjab University) त्याने कायद्याचे शिक्षण (LL.B.) घेतले. विद्यापीठात शिकत असतानाच तो विद्यार्थी राजकारणात सक्रिय झाला आणि ‘एसडीपीयू’ (Student Organisation of Panjab University – SOPU) या विद्यार्थी संघटनेचा नेता बनला. याच काळात त्याच्यावर महाविद्यालयीन निवडणुकांमुळे पहिली गुन्हेगारी प्रकरणे दाखल झाली आणि तो हळूहळू संघटित गुन्हेगारीकडे वळला.
२. गुन्हेगारी सिंडिकेट आणि आंतरराष्ट्रीय जाळे
* गँगचे संचालन: लॉरेन्स बिश्नोईने गँगस्टर गोल्डी ब्रार, विक्रम ब्रार आणि काला जठेडी यांच्यासह मिळून एक मोठे आंतरराष्ट्रीय सिंडिकेट तयार केले आहे. तो तुरुंगात बंद असतानाही हाय-टेक उपकरणांच्या मदतीने आपल्या साथीदारांच्या संपर्कात राहून गुन्हेगारी कारवायांचे संचालन करत असल्याचा संशय आहे.
* extortion आणि धमक्या: या गँगवर खंडणी वसुली, कंत्राटदारांना धमकावणे, अमली पदार्थांची तस्करी आणि गोळीबाराच्या अनेक घटनांचे आरोप आहेत.
३. हाय-प्रोफाइल गुन्हे आणि वाद
लॉरेन्स बिश्नोई गँगचे नाव अनेक हाय-प्रोफाइल प्रकरणांमुळे मोठे झाले आहे:
* सिद्धू मूसेवाला हत्या प्रकरण (२०२२): लोकप्रिय पंजाबी गायक सिद्धू मूसेवाला यांच्या हत्येची जबाबदारी लॉरेन्स बिश्नोई गँगने स्वीकारली होती. या घटनेनंतर तो देशभरात आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चेत आला.
* सलमान खान प्रकरण: १९९८ मधील कृष्णमृग (Blackbuck) शिकार प्रकरणानंतर बिश्नोई समाजात अभिनेता सलमान खानविरोधात रोष आहे. लॉरेन्स बिश्नोईने अनेकदा मुलाखतींमध्ये सलमान खानला जीवे मारण्याची धमकी दिली आहे. त्याच्या घराबाहेर आणि कार्यालयाबाहेर झालेल्या गोळीबार प्रकरणांमध्येही या गँगचा सहभाग असल्याचे समोर आले आहे.
* बाबा सिद्दिकी हत्या प्रकरण (२०२४): राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे नेते आणि माजी मंत्री बाबा सिद्दिकी यांच्या हत्येमागेही लॉरेन्स बिश्नोई गँगचा हात असल्याचा दावा मुंबई पोलिसांनी केला, ज्यामुळे राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली होती.
४. कैदेतील स्थिती आणि सुरक्षा यंत्रणांची कारवाई
* सध्याची स्थिती: सध्या लॉरेन्स बिश्नोई हा सुरक्षेच्या कारणास्तव देशातील विविध हाय-सिक्युरिटी तुरुंगांमध्ये (जसे की साबरमती, तिहार इ.) अत्यंत कडक बंदोबस्तात ठेवला गेला आहे.
* एनआयए (NIA) आणि इतर एजन्सीजची कारवाई: राष्ट्रीय तपास यंत्रणेने (NIA) त्याच्या आणि त्याच्या सिंडिकेटविरोधात कठोर कायदेशीर कारवाई सुरू केली असून दहशतवाद आणि संघटित गुन्हेगारी प्रतिबंधक कायद्यांतर्गत (UCOCA/MCOCA सारखे कायदे) गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.
निष्कर्ष:
> लॉरेन्स बिश्नोईचे प्रकरण हे केवळ एका गुन्हेगारापुरते मर्यादित नसून ते सोशल मीडियाचा वापर करून गुन्हेगारीचे उदात्तीकरण, तरुणांचे होणारे दिशाभूल आणि सीमापार पसरलेले संघटित गुन्हेगारीचे जाळे यांसारख्या गंभीर सामाजिक व राष्ट्रीय सुरक्षेच्या प्रश्नांना तोंड फोडणारे आहे. भारतीय सुरक्षा यंत्रणा या सिंडिकेटचा बिमोड करण्यासाठी कसून प्रयत्न करत आहेत.
