प्रजासत्ताक दिन २०२६: ३० चित्ररथ कार्तव्य पथावर

संरक्षण मंत्रालयाने गुरुवारी सांगितले की, २६ जानेवारी रोजी ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनाच्या संचलनात नवी दिल्लीत कार्तव्य पथावर एकूण ३० झांकी सादर होतील – १७ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश आणि १३ विविध मंत्रालये, विभाग आणि सेवा.

या झांकींमध्ये ‘स्वतंत्रता का मंत्र: वंदे मातरम’ आणि ‘समृद्धी का मंत्र: आत्मनिर्भर भारत’ या व्यापक विषयांवर प्रकाश टाकण्यात येईल, जे राष्ट्रीय गीत ‘वंदे मातरम’ची १५० वर्षे साजरी करतील आणि त्याचबरोबर विविध क्षेत्रांमध्ये स्वावलंबनाने चालविलेल्या भारताच्या जलद प्रगतीवर प्रकाश टाकतील. एकत्रितपणे, ते देशाच्या सांस्कृतिक विविधतेचे, स्वातंत्र्यलढ्याचे आणि समकालीन कामगिरीचे एक सजीव मिश्रण सादर करतील.

राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये, आसाममध्ये आशारीकांडी टेराकोटा क्राफ्ट व्हिलेज प्रदर्शित केले जाईल, तर छत्तीसगडच्या झांकीमध्ये ‘वंदे मातरम’ हा स्वातंत्र्याचा मंत्र म्हणून अधोरेखित केला जाईल. गुजरात स्वदेशी आणि स्वावलंबनाच्या कल्पनेवर लक्ष केंद्रित करेल आणि हिमाचल प्रदेश देवभूमी आणि वीरभूमी म्हणून आपली ओळख सादर करेल. जम्मू आणि काश्मीरच्या चित्ररथात त्यांच्या समृद्ध हस्तकला आणि लोकनृत्यांचे दर्शन घडेल.

केरळ त्यांच्या वॉटर मेट्रो प्रकल्पाचे आणि आत्मनिर्भर भारतासाठी आत्मनिर्भर केरळ या थीम अंतर्गत १०० टक्के डिजिटल साक्षरतेचे यश अधोरेखित करेल. महाराष्ट्र गणेशोत्सवाला स्वावलंबनाचे प्रतीक म्हणून दाखवेल, तर मणिपूर कृषी क्षेत्रापासून आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेपर्यंतचा त्यांचा प्रवास अधोरेखित करेल. नागालँडच्या चित्ररथात संस्कृती, पर्यटन आणि स्वावलंबनावर लक्ष केंद्रित करून हॉर्नबिल महोत्सव साजरा केला जाईल.

ओडिशा ‘मातीपासून सिलिकॉनपर्यंत: परंपरांमध्ये रुजलेली, नवोपक्रमाने उदयास येणारी’ सादर करेल, पुद्दुचेरी ऑरोव्हिलच्या दृष्टिकोनासह त्याच्या समृद्ध हस्तकला आणि सांस्कृतिक वारशावर प्रकाश टाकेल आणि राजस्थान बिकानेर सुवर्ण (उस्ता) कला प्रदर्शित करेल. तामिळनाडूची थीम समृद्धीचा मंत्र असेल: स्वावलंबी भारत, उत्तर प्रदेश बुंदेलखंडच्या संस्कृतीवर लक्ष केंद्रित करेल आणि पश्चिम बंगाल भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीत बंगालची भूमिका अधोरेखित करेल. मध्य प्रदेशचा चित्ररथ पुण्यश्लोक लोकमाता देवी अहिल्याबाई होळकर यांना श्रद्धांजली वाहेल, तर पंजाब श्री गुरु तेग बहादूर साहिब जी यांच्या हौतात्म्याच्या ३५० व्या वर्षाचे स्मृतिदिन साजरा करेल.

मंत्रालये आणि सेवांमध्ये, हवाई मुख्यालय युद्धातून राष्ट्र उभारणीवर एक ज्येष्ठ चित्ररथ सादर करेल, तर नौदल मुख्यालयाचा ‘समुद्र से समृद्धी’ शीर्षक असलेला चित्ररथ राष्ट्रीय समृद्धीमध्ये समुद्रांची भूमिका अधोरेखित करेल. लष्करी व्यवहार विभाग ‘ऑपरेशन सिंदूर: संयुक्ततेतून विजय’ या थीमवर त्रि-सेवांचा चित्ररथ सादर करेल.

सांस्कृतिक मंत्रालयाचा चित्ररथ ‘वंदे मातरम – राष्ट्राचा आत्म्याचा आक्रोश’ दर्शवेल. शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभाग राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० आणि विकसित भारताकडे शालेय शिक्षण पुढे नेण्यात त्याची भूमिका अधोरेखित करेल. आयुष मंत्रालय ‘आयुष का तंत्र, स्वास्थ्य का मंत्र’ सादर करेल.

गृह मंत्रालय दोन चित्ररथ सादर करेल – एक भूज भूकंपानंतरच्या २५ वर्षांच्या लवचिकतेचे दर्शन घडवणारी एनडीएमए आणि एनडीआरएफची, आणि दुसरी बीपीआरडीची, २०२३ मध्ये तीन नवीन फौजदारी कायदे लागू झाल्यानंतर जन केंद्रीत न्याय प्रणालीचे प्रदर्शन करणारी. गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय (सीपीडब्ल्यूडी) वंदे मातरमची १५० वर्षे साजरी करेल, तर माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय ‘भारत कथा: श्रुति, कृती, दृष्टी’ सादर करेल.

इतर चित्ररथांमध्ये पंचायती राज मंत्रालय सशक्त आणि स्वावलंबी पंचायतींसाठी स्वामित्व योजनेवर प्रकाश टाकणारे, ऊर्जा मंत्रालय ‘प्रकाश गंगा: आत्मनिर्भर आणि विकसित भारताचे सामर्थ्य’ दर्शवणारे आणि कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय ‘कौशल्यांद्वारे समर्थित: आत्मनिर्भर, भविष्यासाठी तयार भारताची उभारणी’ सादर करणारे समाविष्ट आहे.