जागतिक दूरसंचार आणि माहिती समाज दिन (World Telecommunication and Information Society Day) हा दरवर्षी १७ मे रोजी जगभरात साजरा केला जातो. आजचे युग हे तंत्रज्ञानाचे आणि संवादाचे युग आहे. या आधुनिक युगात दूरसंचार (Telecommunication) आपल्या जीवनाचा एक अविभाज्य भाग बनला आहे. सकाळी उठल्यापासून ते रात्री झोपेपर्यंत आपण नकळतपणे या तंत्रज्ञानाचा वापर करत असतो.
या विशेष दिनाचे महत्त्व, इतिहास आणि आजच्या काळातील त्याची गरज यावर प्रकाश टाकणारा हा विशेष लेख.
इतिहास आणि पार्श्वभूमी
१७ मे १८६५ रोजी पॅरिस येथे पहिल्या आंतरराष्ट्रीय टेलिग्राम करारावर स्वाक्षरी झाली आणि ‘आंतरराष्ट्रीय दूरसंचार संघाची’ (ITU – International Telecommunication Union) स्थापना झाली. या ऐतिहासिक घटनेची आठवण म्हणून १९६९ पासून दरवर्षी १७ मे हा दिवस ‘जागतिक दूरसंचार दिन’ म्हणून साजरा केला जाऊ लागला.
पुढे नोव्हेंबर २००५ मध्ये, संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने या दिवसाला ‘माहिती समाज दिन’ (Information Society Day) म्हणूनही मान्यता दिली. तेव्हापासून हा दिवस ‘जागतिक दूरसंचार आणि माहिती समाज दिन’ म्हणून संयुक्तपणे साजरा केला जातो.
जागतिक दूरसंचार दिनाचा मुख्य उद्देश
- जागरुकता निर्माण करणे: इंटरनेट आणि नवीन तंत्रज्ञानामुळे समाज आणि अर्थव्यवस्थेत कसे सकारात्मक बदल घडून येऊ शकतात, याबद्दल लोकांमध्ये जागरुकता निर्माण करणे.
- डिजिटल दरी (Digital Divide) कमी करणे: जगातील ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील लोकांपर्यंत अजूनही इंटरनेट पोहोचलेले नाही. ही डिजिटल दरी कमी करून तंत्रज्ञान प्रत्येकाच्या हातामध्ये पोहोचवणे.
- माहितीचे आदानप्रदान: माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर करून शिक्षण, आरोग्य आणि उद्योग क्षेत्राचा विकास करणे.
मानवी जीवनावरील प्रभाव आणि महत्त्व
दूरसंचार क्रांतीने मानवी जीवन पूर्णपणे बदलून टाकले आहे. पूर्वी एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी संदेश पोहोचवण्यासाठी अनेक दिवस लागायचे, तिथे आज अवघ्या काही सेकंदांत जगाच्या पाठीवर कुठेही संपर्क साधता येतो.
