तिसऱ्या वार्षिक शिखर परिषदेत भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यात झालेले करार

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान अँथनी अल्बानीज यांच्यात मेलबर्न येथे झालेल्या तिसऱ्या वार्षिक शिखर परिषदेत ९ जुलै २०२६ रोजी दोन्ही देशांमध्ये अत्यंत महत्त्वाचे आणि ऐतिहासिक करार झाले आहेत.
या बैठकीतील प्रमुख करार आणि महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. युरेनियम पुरवठा आणि ऊर्जा करार (मोठी घडामोड)
दोन्ही देशांनी अणुऊर्जे संदर्भातील प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण केली आहे. यामुळे आता ऑस्ट्रेलियाकडून भारताला युरेनियमचा पुरवठा होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. हा युरेनियम केवळ शांततापूर्ण उद्देशांसाठी आणि आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सीच्या (IAEA) नियमांनुसार वापरला जाईल. भारताच्या स्वच्छ ऊर्जा (Clean Energy) मोहिमेसाठी हा अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
२. संरक्षण आणि सुरक्षा सहकार्य (Defence Joint Declaration)
हिंद-प्रशांत (Indo-Pacific) क्षेत्रात शांतता आणि स्थिरता राखण्यासाठी दोन्ही देशांनी ‘संरक्षण आणि सुरक्षा सहकार्याबाबत संयुक्त घोषणापत्र’ जारी केले आहे.
दोन्ही देशांच्या संरक्षण मंत्र्यांमध्ये आता नियमितपणे दरवर्षी संवाद (Annual Defence Ministers’ Dialogue) होईल.
सागरी सुरक्षा मजबूत करण्यासाठी ‘Maritime Security Collaboration Roadmap’ तयार करण्यात आला आहे.
दोन्ही देशांचे सैन्य अधिक गुंतागुंतीचे आणि मोठे युद्धसराव करणार आहेत.
३. व्यापार आणि गुंतवणूक
CECA कराराला गती: २०१२ च्या आर्थिक सहकार्य आणि व्यापार कराराच्या (ECTA) यशानंतर, आता दोन्ही देश ‘सर्वसमावेशक आर्थिक सहकार्य करार’ (CECA) लवकरात लवकर पूर्ण करण्यासाठी वेगाने काम करत आहेत.
मोठी गुंतवणूक: ऑस्ट्रेलियाच्या सर्वात मोठ्या सुपरएनुएशन फंडांपैकी एक असलेल्या ‘AustralianSuper’ ने भारताच्या राष्ट्रीय गुंतवणूक आणि पायाभूत सुविधा निधीमध्ये (NIIF) अतिरिक्त ५०० दशलक्ष ऑस्ट्रेलियन डॉलर्स (सुमारे ३४७ दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्स) गुंतवण्याची घोषणा केली आहे.
४. तंत्रज्ञान आणि सायबर सुरक्षा
दोन्ही देशांनी सायबर सुरक्षा आणि क्रिटिकल तंत्रज्ञानासाठी ‘AI-PACTS’ (Australia-India Partnership on Cyber, Critical Technologies and Supply Chains) तसेच एका खास ‘क्रिटिकल मिनरल्स कॉरिडॉर’ची सुरुवात केली आहे.
५. इतर महत्त्वाच्या घडामोडी
ऐतिहासिक वस्तूंची वापसी: ऑस्ट्रेलियाने तामिळनाडूतील ‘नंदी’च्या पाषाणमूर्तीसह ३ ऐतिहासिक भारतीय पुरातन वस्तू (Artifacts) भारताला परत केल्या आहेत.
सोशल मीडिया बंदीचे कौतुक: पीएम मोदींनी ऑस्ट्रेलियाने अल्पवयीन मुलांसाठी सोशल मीडिया वापरावर आणलेल्या कायदेशीर बंदीचे कौतुक केले आणि भारतातही अशा प्रकारच्या नियमांवर विचार सुरू असल्याचे संकेत दिले.