केंद्राने राष्ट्रीय पीएनजी मोहीम ३.० सुरू केली

पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांनी गुरुवारी पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू (PNG) वापराला गती देण्यासाठी आणि भारताच्या प्राथमिक ऊर्जा मिश्रणात नैसर्गिक वायूचा वाटा सुमारे ६ टक्क्यांवरून वाढवण्याच्या सरकारच्या उद्दिष्टाला पाठिंबा देण्यासाठी, तसेच स्वच्छ, विश्वसनीय आणि परवडणाऱ्या ऊर्जेला प्रोत्साहन देण्यासाठी ‘नॅशनल पीएनजी ड्राईव्ह ३.०’ चा शुभारंभ केला.

पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू नियामक मंडळाच्या (PNGRB) २० व्या स्थापना दिनानिमित्त आयोजित कार्यक्रमात हा उपक्रम सुरू करण्यात आला. पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालय, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू नियामक मंडळ कायदा, शहर गॅस वितरण संस्था, सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल विपणन कंपन्या आणि इतर हितधारकांच्या सहकार्याने १ ऑक्टोबर ते ३१ मार्च २०२७ या कालावधीत याचे आयोजन करण्यात आले आहे.

एलपीजीकडून पीएनजीकडे वळण्यास प्रोत्साहन देणे आणि विद्यमान पायाभूत सुविधांचा अधिक चांगला वापर करणे, हे या उपक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.

मंत्री म्हणाले की, निष्क्रिय जोडण्या पुन्हा सुरू करणे, विद्यमान शहर गॅस वितरण (CGD) नेटवर्कचा जास्तीत जास्त वापर करणे, निमशहरी आणि ग्रामीण भागात पीएनजीचा विस्तार करणे आणि नवीन ग्राहकांना जोडण्यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल.

६,८७,९६६ इंच-किमी पाईपलाईन आधीच टाकण्यात आली असून, आणखी १.३० कोटी जोडण्यांची क्षमता आहे.

या मोहिमेचे लक्ष्य ५० लाख नवीन घरगुती पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू जोडण्या, ४० लाख वापरकर्त्यांना सक्रिय वापरकर्त्यांमध्ये रूपांतरित करणे आणि आणखी ५० लाख घरगुती पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू नोंदणी करणे हे आहे.

यापूर्वी, पीएनजी ड्राइव्ह २.० अंतर्गत १२.१० लाख जोडण्या, १३.३७ लाख बिल केलेल्या जोडण्या आणि १५.३१ लाख डीपीएनजी नोंदणी सुनिश्चित करण्यात आली होती.

दररोजच्या घरगुती पाईपद्वारे नैसर्गिक वायू (डीपीएनजी) जोडण्यांमध्ये ४३ टक्क्यांनी वाढ झाली, तर बिल केलेल्या ग्राहकांच्या संख्येत १६६ टक्क्यांनी वाढ झाली.

पीएनजी ड्राइव्ह ३.० ही प्रगती आणखी पुढे नेईल आणि संपूर्ण भारतातील अनेक घरांना स्वच्छ, सोयीस्कर आणि विश्वासार्ह पीएनजी प्रदान करेल, असे मंत्री म्हणाले.

देशभरात नैसर्गिक वायूची उपलब्धता वाढवण्याच्या उद्देशाने, पीएनजीआरबीने (PNGRB) विविध संस्थांना देशभरातील सुमारे ३४,२३३ किमी लांबीच्या एनजीपीएल (NGPL) नेटवर्कला मंजुरी दिली आहे, ज्यामध्ये कॉमन कॅरियर, स्पर लाईन, टाय-इन कनेक्टिव्हिटी आणि डेडिकेटेड पाईपलाईन यांचा समावेश आहे. यापैकी जून २०२५ पर्यंत २५,४२९ किमी नेटवर्क कार्यान्वित करण्यात आले आहे.

जवळपास १०,४५९ किमी लांबीची पाईपलाईन बांधकामाच्या विविध टप्प्यांत आहे.

केंद्र सरकारने ‘एक राष्ट्र, एक गॅस ग्रिड’ (One Nation, One Gas Grid) राबवण्यासाठी विविध उपाययोजना केल्या आहेत, ज्यामध्ये प्रमुख ट्रंक पाईपलाईन्सना मंजुरी देणे, कमी मागणी असलेल्या भागांमध्ये व्यवहार्यता तफावत निधी (viability gap funding) उपलब्ध करून देणे, एकसमान दर लागू करणे, सीजीडी (CGD) नेटवर्कच्या विस्ताराला गती देणे आणि द्रवीकृत नैसर्गिक वायू (LNG) टर्मिनल्सची स्थापना करणे यांचा समावेश आहे.

गॅस पाईपलाईन नेटवर्कच्या विस्तारामुळे स्वच्छ, विश्वसनीय आणि परवडणाऱ्या ऊर्जेची उपलब्धता वाढते, घरगुती सोयीसुविधा सुधारतात आणि ग्रामीण भाग, औद्योगिक समूह व शहर गॅस वितरण नेटवर्कमध्ये पारंपरिक इंधनावरील अवलंबित्व कमी होते.

औद्योगिक क्षेत्रांमध्ये, स्पर्धात्मक किमतींवर खात्रीशीर गॅस पुरवठ्यामुळे उत्पादन क्षमता वाढते, नवीन गुंतवणूक आकर्षित होते, परिचालन खर्च कमी होतो आणि रोजगार निर्मितीला चालना मिळते.

सीजीडी नेटवर्कमध्ये, सीएनजी आणि पीएनजीच्या उपलब्धतेमुळे स्वच्छ वाहतूक आणि घरगुती ऊर्जा वापराला प्रोत्साहन मिळते, ज्यामुळे हवेची गुणवत्ता सुधारते आणि अधिक पर्यावरणीय शाश्वतता साधली जाते.

-आयएएनएस