राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनने आठ महिन्यांत ३१ क्षेत्रांमध्ये ४५ कोटी रुपयांचा परतावा मिळवून दिला.

ग्राहक व्यवहार विभागाचा एक प्रमुख उपक्रम असलेल्या राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनने (NCH) २५ एप्रिल ते २६ डिसेंबर या आठ महिन्यांच्या कालावधीत ३१ क्षेत्रांमध्ये ४५ कोटी रुपयांचा परतावा मिळवून दिला आहे. यामुळे देशभरातील हजारो ग्राहकांना खटलापूर्व टप्प्यावरच वेळेवर निवारण मिळाले आहे.

ग्राहक व्यवहार, अन्न आणि सार्वजनिक वितरण मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, ग्राहक संरक्षण कायदा, २०१९ अंतर्गत कार्यरत असलेल्या या हेल्पलाइनने या कालावधीत परताव्याच्या दाव्यांशी संबंधित ६७,२६५ ग्राहक तक्रारी यशस्वीपणे हाताळल्या. या उपक्रमामुळे वादांचे जलद, किफायतशीर आणि सलोख्याने निराकरण सुनिश्चित करण्यास मदत झाली आहे, तसेच ग्राहक आयोगांवरील भारही कमी झाला आहे.

ई-कॉमर्स क्षेत्रात परताव्याचा सर्वाधिक वाटा होता, ज्यात ३९,९६५ तक्रारींमधून जवळपास ३२ कोटी रुपयांचा परतावा मिळाला. त्यानंतर प्रवास आणि पर्यटन क्षेत्राचा क्रमांक लागतो, ज्यात ४,०५० तक्रारी आणि ३.५ कोटी रुपयांचा परतावा नोंदवला गेला.

परताव्यामध्ये योगदान देणाऱ्या इतर प्रमुख क्षेत्रांमध्ये एजन्सी सेवा, इलेक्ट्रॉनिक उत्पादने आणि विमान कंपन्या यांचा समावेश होता. एकत्रितपणे, शीर्ष पाच क्षेत्रांनी हेल्पलाइनद्वारे मिळवून दिलेल्या एकूण परताव्याच्या रकमेपैकी ८५ टक्क्यांहून अधिक वाटा उचलला.

मंत्रालयाने नमूद केले की, ई-कॉमर्स परताव्याशी संबंधित तक्रारी देशभरातून, ज्यात महानगरे तसेच दुर्गम भागांचा समावेश आहे, प्राप्त झाल्या होत्या. हे राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनची देशव्यापी पोहोच आणि सुलभता दर्शवते.

ग्राहक व्यवहार विभागाने सुधारलेल्या परिणामांचे श्रेय अभिसरण भागीदारांच्या विस्तारित नेटवर्कला दिले, ज्यामुळे कंपन्यांशी समन्वय मजबूत झाला आहे आणि तक्रार निवारणाची कार्यक्षमता वाढली आहे.

उदाहरणादाखल प्रकरणांनी हेल्पलाइनचा प्रभाव अधोरेखित केला, ज्यात सदोष ई-कॉमर्स उत्पादनांशी संबंधित परतावा विवाद, विलंबित इंटरनेट सेवा परतावा आणि प्रलंबित विमान तिकीट रद्द करण्याच्या प्रकरणांचा समावेश आहे. प्रत्येक प्रकरणात, राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइनच्या हस्तक्षेपामुळे बाधित ग्राहकांना त्वरित परतावा मिळाला.

राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाइन खटलापूर्व टप्प्यावर निवारण शोधणाऱ्या ग्राहकांसाठी एकच संपर्क केंद्र म्हणून कार्य करते. ग्राहक १७ भाषांमध्ये टोल-फ्री क्रमांक १९१५ वर किंवा एकात्मिक तक्रार निवारण यंत्रणा (INGRAM) पोर्टलद्वारे तक्रारी नोंदवू शकतात. व्हॉट्सॲप, एसएमएस, ईमेल, NCH मोबाइल ॲप, उमंग ॲप आणि अधिकृत वेब पोर्टलद्वारे देखील तक्रारी सादर केल्या जाऊ शकतात.

विभागाने ग्राहक संरक्षण चौकट मजबूत करण्याच्या आपल्या वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार केला आणि नागरिकांना त्यांचे हक्क जपण्यासाठी व वेळेवर तक्रार निवारणासाठी हेल्पलाइनचा सक्रियपणे वापर करण्याचे आवाहन केले.