पार्वती बरुवा : एक अशा राजकुमारी ज्या भारतातील पहिल्या महावत होत्या आणि त्यांनी संपूर्ण आयुष्य हत्तींच्या सेवेत व्यतित केलं

तुम्ही आसामच्या राजघराण्यातील पार्वती बरुआ (Parbati Barua) यांच्याबद्दल विचारत आहात, ज्यांना “हत्तींची राजकुमारी” (Elephant Princess) आणि “हस्ती कन्या” (Hasti Kanya) म्हणून ओळखले जाते. त्या भारताच्या पहिल्या महिला हत्ती माहुत (Elephant Mahout) आणि प्रसिद्ध वन्यजीव संरक्षण कार्यकर्त्या आहेत.

त्यांच्याबद्दलची काही महत्त्वाची आणि रंजक माहिती खालीलप्रमाणे:राजघराण्यातील जन्म: पार्वती बरुआ यांचा जन्म आसाममधील गौरीपूरच्या राजघराण्यात झाला. त्यांचे वडील प्रकृतीष चंद्र बरुआ (ला लजी) हे हत्तींचे तज्ज्ञ आणि शिकारी होते. त्यांच्याकडूनच पार्वती यांना लहानपणीच हत्तींबद्दलचे ज्ञान आणि प्रेम मिळाले.
१४ व्या वर्षी पहिला पराक्रम: त्यांनी वयाच्या अवघ्या १४ व्या वर्षी आसामच्या जंगलात पहिल्यांदा एका वन्य हत्तीला पारंपारिक पद्धतीने (फास टाकून – Mela Shikar) पकडले आणि माणसाळवले होते.
पहिली महिला माहुत: पुरुषांची मक्तेदारी असलेल्या या क्षेत्रात त्यांनी स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांनी ५०० हून अधिक हत्तींना प्रशिक्षित केले आहे. जेव्हा जेव्हा आसाम, पश्चिम बंगाल किंवा ओडिशामध्ये वन्य हत्ती आणि मानवांमधील संघर्ष वाढतो, तेव्हा तिथले वन विभाग पार्वती बरुआ यांना मदतीसाठी बोलावतात.
पद्मश्री पुरस्कार: त्यांच्या या अतुलनीय कार्यासाठी आणि हत्ती संवर्धनासाठी भारत सरकारने त्यांना २०२४ मध्ये ‘पद्मश्री’ या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने सन्मानित केले आहे. तसेच त्यांना संयुक्त राष्ट्रांचा (UNEP) ‘Global 500’ पुरस्कारही मिळाला आहे.
डॉक्युमेंट्री: त्यांच्या साहसी जीवनावर बीबीसीने (BBC) “क्वीन ऑफ द एलिफंट्स” (Queen of the Elephants) नावाची एक अतिशय प्रसिद्ध डॉक्युमेंट्री आणि पुस्तकही तयार केले आहे.
त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य राजेशाही थाट सोडून जंगलात हत्तींच्या सेवेसाठी आणि वन्यजीव संरक्षणासाठी समर्पित केले आहे.