विश्वप्रसिद्ध जगन्नाथपुरी रथ यात्रा २०२६ चा भव्य उत्सव सुरू

ओडिशाच्या पुरी येथील विश्वप्रसिद्ध जगन्नाथपुरी रथ यात्रा २०२६ चा भव्य उत्सव सध्या सुरू आहे. दरवर्षी आषाढ महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या द्वितीया तिथीला ही यात्रा सुरू होते. यंदा हा पावन सोहळा १६ जुलै २०२६ रोजी सुरू झाला असून तो २८ जुलै २०२६ पर्यंत चालणार आहे. 
या यात्रेची संपूर्ण माहिती, वेळापत्रक आणि वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत: 
📅 रथ यात्रेचे संपूर्ण वेळापत्रक (Schedule)
यंदाच्या रथयात्रेचे मुख्य विधी खालील तारखांना पार पडत आहेत:
१६ जुलै २०२६ (रथयात्रा शुभारंभ): भगवान जगन्नाथ, भाऊ बलभद्र आणि बहीण सुभद्रा मुख्य मंदिरातून निघून रथारूढ झाले आणि त्यांची मावशीच्या घरी म्हणजेच ‘गुंडिचा मंदिरा’कडे प्रस्थान यात्रा सुरू झाली. 
२० जुलै २०२६ (हेरा पंचमी): या दिवशी माता लक्ष्मी भगवान जगन्नाथांना शोधत गुंडिचा मंदिरात पोहोचतात. 
२३ जुलै २०२६ (सुना बेष / स्वर्ण आभूषण रस्म): या दिवशी तिन्ही देवांना सोन्याच्या अत्यंत भव्य आणि अलौकिक दागिन्यांनी सजवले जाते. 
२४ जुलै २०२६ (बाहुडा यात्रा): भगवान जगन्नाथांची गुंडिचा मंदिरातून मुख्य मंदिराकडे परतण्याची (परतीची) यात्रा. 
२८ जुलै २०२६ (नीलाद्रि बिजय): देव पुन्हा मुख्य मंदिराच्या गाभाऱ्यात (गर्भगृहात) प्रवेश करतील. 
🛕 तिन्ही देवांचे भव्य रथ आणि त्यांची नावे
भगवान जगन्नाथ यांच्या यात्रेत तिन्ही भावंडांसाठी वेगवेगळे विशाल रथ तयार केले जातात. या रथांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यांच्या बांधकामात एकही लोखंडी खिळा किंवा धातू वापरला जात नाही, संपूर्ण रथ लाकडाच्या सांध्यांवर उभा असतो. 
१. नंदीघोष (भगवान जगन्नाथ यांचा रथ): हा रथ पिवळ्या आणि लाल रंगाच्या कापडाने सजवला जातो.
२. तालध्वज (भाऊ बलभद्र यांचा रथ): हा रथ लाल आणि हिरव्या रंगाच्या कापडाने सजवला जातो.
३. दर्पदलन किंवा पद्म रथ (बहीण सुभद्रा यांचा रथ): हा रथ लाल आणि काळ्या रंगाच्या कापडाने सुशोभित केला जातो. 
✨ रथ यात्रेचे धार्मिक महत्त्व आणि काही मुख्य गोष्टी
गुंडिचा मंदिर प्रवास: पौराणिक मान्यतेनुसार, गुंडिचा मंदिर हे भगवान जगन्नाथांच्या मावशीचे घर मानले जाते. भगवान येथे ९ दिवस मुक्काम करतात. 
छेरा पहरा विधी: यात्रेपूर्वी पुरीचे राजे स्वतः सोन्याच्या झाडूने रथांसमोरची जागा स्वच्छ करतात, जेणेकरून देवांसमोर सर्वजण समान आहेत हा संदेश दिला जातो.
मोक्षाची प्राप्ती: अशी मान्यता आहे की, जो व्यक्ती भक्तीभावाने या रथाची दोरी ओढतो किंवा स्पर्श करतो, त्याला पुनर्जन्माच्या चक्रातून मुक्ती मिळून मोक्ष प्राप्त होतो. या यात्रेत जात, पात किंवा कोणत्याही भेदभावाला स्थान नसते. 
२०२६ ची सद्यस्थिती: यंदा यात्रेच्या पहिल्या दिवशी पुरीमध्ये मुसळधार पाऊस असूनही जवळपास १० लाख भाविकांनी हजेरी लावली. देशभरातून आणि परदेशातून आलेल्या लाखो भाविकांच्या सुरक्षेसाठी १३,००बाऊ पोलीस कर्मचारी आणि वरिष्ठ अधिकारी तैनात करण्यात आले आहेत.